RPO interweniuje ws. barier w systemie kaucyjnym dla seniorów i niepełnosprawnych

Pełny tekst

W ocenie RPO system kaucyjny jest ważnym narzędziem ochrony środowiska, ale powinien również zapewniać równy dostęp do korzystania z niego. Wiek, stan zdrowia, miejsce zamieszkania czy poziom sprawności nie powinny utrudniać zwrotu opakowań i odzyskania pieniędzy.

W wystąpieniu do minister Pauliny Hennig-Kloski rzecznik wskazała bariery opisywane w skargach i poprosiła o odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń. Dotyczą one zarówno organizacji zbiórki, jak i dostępności urządzeń, rozliczania kaucji oraz możliwości dochodzenia swoich praw.

!function(v,t,o){var a=t.createElement("script");a.src="https://ad.vidverto.io/vidverto/js/aries/v1/invocation.js",a.setAttribute("fetchpriority","high");var r=v.top;r.document.head.appendChild(a),v.self!==v.top&&(v.frameElement.style.cssText="width:0px!important;height:0px!important;"),r.aries=r.aries||{},r.aries.v1=r.aries.v1||{commands:[]};var c=r.aries.v1;c.commands.push((function(){var d=document.getElementById("_vidverto-99edeed704c63eccaa56fbfd803f3d02");d.setAttribute("id",(d.getAttribute("id")+(new Date()).getTime()));var t=v.frameElement||d;c.mount("21206",t,{width:720,height:405})}))}(window,document);

Napój kupią blisko domu, opakowanie muszą oddać dalej

Jednym z powracających problemów jest zbyt mała liczba punktów zwrotu i ich duża odległość od miejsca zamieszkania. Dotyczy to szczególnie mniejszych miejscowości. Mieszkańcy wskazują, że mogą kupić napój objęty kaucją w lokalnym sklepie, lecz nie mogą w tym samym miejscu oddać opakowania i odzyskać pieniędzy.

Zdaniem RPO samo istnienie punktu odbioru nie przesądza o dostępności systemu. Liczy się możliwość samodzielnego przejścia całego procesu: znalezienia punktu, dotarcia do niego, oddania opakowania i otrzymania zwrotu kaucji.

Dodatkową trudność stanowi przechowywanie butelek i puszek w stanie umożliwiającym ich identyfikację. Niezgniecione opakowania zajmują dużo miejsca, a ich przewiezienie do punktu zbiórki bywa szczególnie uciążliwe dla osób starszych, chorych i z niepełnosprawnościami.

Automaty nie dla każdego dostępne

Znaczna część skarg dotyczy automatów kaucyjnych. W ocenie rzecznik sposób projektowania i obsługi urządzeń może utrudniać korzystanie z nich osobom poruszającym się na wózkach, osobom niskorosłym, niewidomym i słabowidzącym.

Konsumenci zgłaszają również przypadki nieczynnych lub przepełnionych automatów oraz odmowy przyjęcia prawidłowo oznaczonych opakowań. Jak wskazują, w takich sytuacjach nie zawsze mogą skorzystać z innej formy zwrotu.

Bon nie oznacza jeszcze odzyskania pieniędzy

Osobny problem stanowią bony wydawane przez urządzenia. W skargach pojawiają się sygnały, że konsumenci bywają zmuszani do realizowania ich w konkretnym sklepie i w określonym terminie.

RPO podkreśla, że z perspektywy konsumenta zwrot kończy się dopiero wtedy, gdy odzyska on pieniądze. Wydrukowanie bonu nie powinno tworzyć kolejnej przeszkody w dostępie do należnych środków.

Potrzebna jasna ścieżka zgłaszania problemów

Zastrzeżenia dotyczą także niewystarczających informacji o zasadach działania systemu oraz sposobu składania skarg. Rzecznik wskazuje, że choć przepisy przewidują możliwość zgłaszania naruszeń wojewódzkim inspektoratom ochrony środowiska, nie określają jednoznacznie procedury ani nie gwarantują szybkiego odzyskania kaucji.

W ocenie RPO uczestnicy systemu powinni mieć łatwy dostęp do przejrzystego i skutecznego mechanizmu dochodzenia swoich praw.

Do_MKiS_uwagi_do_systemu_kaucyjnego_15_10_2026 Pobierz