FlashFeed — wiadomości bez clickbaitu, streszczone przez AI

Pełny tekst

Depopulacja coraz wyraźniej dotyka polskich miast średniej wielkości , które przez dziesięciolecia były naturalnymi centrami swoich regionów . Z prognozy ludności Głównego Urzędu Statystycznego na lata 2023–2060 wynika, że część z nich może stracić nawet jedną trzecią, a w skrajnych przypadkach niemal połowę mieszkańców

Ostrołęka i Łomża w cieniu wielkich metropolii

Pierwszy model wyludniania obejmuje miasta pozostające w cieniu dużych metropolii, a do najczęściej wskazywanych przykładów należy Ostrołęka. Dziś zamieszkuje ją mniej więcej 47,7 tys. osób , lecz statystycy zakładają, że w 2060 r. pozostanie ich zaledwie 31,5 tys. W praktyce oznacza to niemal 34-procentowy ubytek . W tym samym czasie miasto starzeje się w szybkim tempie, ponieważ osoby w wieku produkcyjnym i uczniowie ciągną na uczelnie oraz do pracy w Warszawie i Białymstoku, a nierzadko nie wracają już do rodzinnych stron.

Ostrołęka nie jest wyjątkiem. W Łomży, liczącej obecnie około 59 tys. mieszkańców, GUS prognozuje spadek do 41,8 tys. osób w 2060 r. Uwagę przykuwa zwłaszcza przewidywana piramida wieku: w perspektywie nieco ponad trzydziestu lat seniorów po 65. roku życia będzie tam ponad dwa razy więcej niż wszystkich dzieci i nastolatków razem wziętych .

Chełm i Zamość jako miasta peryferyjne

Drugi model to miasta peryferyjne, dla których najostrzejsze scenariusze rysują się na wschodzie kraju. Chełm , w którym mieszka dziś niespełna 58 tys. osób, może zredukować się do mniej więcej 32,5 tys. To ubytek sięgający 44%. Prognoza zakłada przy tym, że mieszkańcy w wieku 65 lat i starsi będą tam stanowić aż 41,1% populacji .

Podobnie jest w Zamościu . Na koniec 2024 r. mieszkało tam 59 tys. osób, a w rekordowym 1998 r. ponad 68 tys. Prognoza na 2060 r. mówi już tylko o około 35 tys. mieszkańców . To oznacza, że miasto mogłoby w ciągu niespełna dwóch pokoleń stracić niemal połowę swojej populacji .

Włocławek i Wałbrzych – dawne potęgi przemysłu

Trzeci model tworzą dawne potęgi przemysłowe , w których wyludnianie postępuje niezależnie od położenia geograficznego. Odczuwają je miasta, których rozkwit przez lata napędzał przemysł. Włocławek w 2001 r. liczył około 121 tys. mieszkańców , w 2022 r. już 102 tys., a projekcja na 2060 r. schodzi do mniej więcej 62 tys. Analogiczną trajektorię przyjmuje Grudziądz : u progu XXI wieku miał około 100 tys. mieszkańców , dziś niespełna 90 tys., a w ciągu trzech dekad może osunąć się do około 63 tys.

Niepokoją także wyliczenia dla Wałbrzycha , kolejnego ośrodka poprzemysłowego. Tu z miejskich dokumentów opartych na danych GUS wynika, że do 2060 r. populacja może zmaleć o ponad 41% w porównaniu z 2022 r.

Łódź traci najwięcej mieszkańców w Polsce

Co niezwykle istotne, kryzys ten przestał omijać największe aglomeracje. Przykładem tego jest Łódź . Choć mówimy o pięknym i potężnym mieście wojewódzkim, cierpi ono na klasyczny syndrom ośrodka poprzemysłowego, z którego przez lata masowo odpływali młodzi obywatele. W swoim demograficznym szczycie w 1988 roku Łódź liczyła przeszło 854 tys. mieszkańców (jeszcze niedawno była 2. największym miastem w Polsce po Warszawie).

Dziś, według danych GUS, liczba ta spadła poniżej 660 tys. , a długoterminowe prognozy ostrzegają, że do 2060 roku w mieście może mieszkać już niespełna pół miliona osób . Miasto stara sobie tym radzić długoterminowymi inwestycjami w nowe miejsca pracy czy naukę, ale czy to się uda – czas pokaże. Jestem łodzianinem , więc trzymam za to kciuki.

Czy czeka nas wyludnienie?

Opisywane zjawiska wpisują się w szerszy trend. Według GUS do 2060 r. liczba ludności Polski może zmniejszyć się o ponad 7 mln , a udział osób w wieku 65 lat i więcej wzrośnie do około 32,6% . Eksperci podkreślają, że wyludniania średnich miast nie wynika wyłącznie z migracji, ale też z niskiej dzietności i starzenia się populacji , co ogranicza naturalną odnowę demograficzną.

W praktyce sprawi to, że kraj przestanie być… wydajny – po prostu zabraknie rąk do pracy . Nadzieją dla ekonomistów stają się napływający do kraju imigranci , którzy żyjąc i pracując w Polsce – i asymilując się z osobami urodzonymi w jej granicach – „dorzucą” się trochę do systemu. Czeka nas jednak wiele pracy i to my zdecydujemy, skąd mają do nas przyjechać. Z bliska i o podobnym języku czy z bardzo daleka?

Źródła: GUS , Polski Instytut Ekonomiczny , PAP

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler .

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.

Pełny tekst

Jesienią mgła może pojawić się bardzo szybko, szczególnie nad ranem, w pobliżu rzek, zbiorników wodnych, łąk i terenów leśnych. W takich warunkach kierowca znacznie później zauważa inne pojazdy, pieszych, rowerzystów czy przeszkody znajdujące się na jezdni. Droga hamowania również może okazać się dłuższa, jeśli nawierzchnia jest wilgotna.

Okres ten przynosi jednak jeszcze jeden problem. Nie brakuje bowiem kierowców, którzy widząc przed sobą mgłę, niemal automatycznie sięgają po przycisk świateł przeciwmgłowych. Niezależnie od tego, czy widoczność rzeczywiście jest mocno ograniczona. Jeszcze częściej można spotkać samochody jadące na światłach do jazdy dziennej, których kierowcy dodatkowo włączają przednie światła przeciwmgłowe. Efekt? Zamiast poprawiać bezpieczeństwo, fundują innym uczestnikom ruchu dodatkowe, intensywne źródło światła.

Najgorsze są światła tylne

Warto pamiętać, że przednie światła przeciwmgłowe mają służyć przede wszystkim poprawie widoczności w warunkach ograniczonej przejrzystości powietrza. Ich używanie bez wyraźnej potrzeby może być uciążliwe dla innych kierujących, szczególnie gdy mgła jest niewielka. Jeszcze większy problem pojawia się w przypadku tylnego światła przeciwmgłowego. Jest ono bardzo intensywne i właśnie dlatego nie powinno być używane bez potrzeby.

Gdy kierowca jedzie przed nami z włączonym tylnym światłem przeciwmgłowym mimo dobrej lub tylko nieznacznie ograniczonej widoczności, jego czerwone światło może skutecznie utrudniać obserwowanie sytuacji przed samochodem. W efekcie kierowca jadący za takim autem przez dłuższy czas patrzy na bardzo mocne światło zamiast na normalnie oświetlone tylne lampy pojazdu.

„Przecież jest mgła, więc je włączyłem”

To jeden z najczęstszych argumentów. Problem w tym, że przepisy nie mówią: „jest mgła – włącz światła przeciwmgłowe”. Liczy się stopień ograniczenia widoczności i konkretne warunki na drodze. Tylne światło przeciwmgłowe jest przeznaczone do sytuacji, w których widoczność spada do bardzo niskiego poziomu. Dlatego lekkie zamglenie o poranku nie jest automatycznym sygnałem do uruchamiania wszystkich świateł przeciwmgłowych.

Kierowcy dają znaki, a reakcja? Bywa różna

Problem w tym, że część kierujących kompletnie nie zdaje sobie sprawy z tego, jak ich światła wpływają na innych. Kierowca jadący z naprzeciwka może mrugnąć światłami, próbując zwrócić uwagę na zbyt intensywne oświetlenie. Kierujący jadący z tyłu również może dać sygnał, że tylne przeciwmgłowe jest niepotrzebnie włączone.

I właśnie wtedy można czasem zobaczyć reakcje, które z bezpieczeństwem na drodze mają niewiele wspólnego. Zamiast sprawdzić, czy rzeczywiście światła są potrzebne, kierowca jest zdziwiony, że ktoś w ogóle zwraca mu uwagę. Zdarza się również agresywna gestykulacja czy dobrze znany wszystkim „środkowy palec”.

Przede wszystkim myśleć!

Jesienią warto więc pamiętać o kilku podstawowych zasadach: zwiększyć odstęp od poprzedzającego pojazdu, zmniejszyć prędkość, dokładniej obserwować pobocze i jezdnię oraz korzystać ze świateł odpowiednich do aktualnych warunków.

I przede wszystkim – nie traktować świateł przeciwmgłowych jako kolejnego elementu samochodowego oświetlenia, który można włączać zawsze wtedy, gdy za szybą zrobi się trochę bardziej szaro.

Pełny tekst

Do zdarzenia doszło 7 września około godziny 6 w Krakowie. Policjant z Wydziału Kryminalnego Komisariatu Policji VII, jadąc na służbę, zauważył mężczyznę nanoszącego napisy na elewację budynku. Pseudografficiarz po chwili wsiadł do Audi wraz z kolegami i próbował odjechać. Policjant podszedł do samochodu, okazał legitymację i wydał kierowcy polecenie zatrzymania. 19-latek nie zareagował i ruszył z impetem, doprowadzając do kolizji z pojazdem MPO.

Funkcjonariusz podbiegł do Audi i polecił kierowcy oraz pasażerom wysiąść. Jeden z mężczyzn nie wykonywał poleceń, dlatego policjant zastosował wobec niego techniki obezwładniania. Chwilę później na miejsce przyjechali kolejni funkcjonariusze. Od kierowcy wyczuwalna była woń alkoholu, a w samochodzie policjanci wyczuli zapach marihuany. Badanie wykazało u 19-latka prawie promil alkoholu. Tester narkotykowy wskazał również obecność środków odurzających.

Podczas przeszukania Audi policjanci znaleźli m.in. pojemniki z farbą, ostre przedmioty, gumowe pałki, drewniane kije, przedmiot przypominający broń oraz akcesoria pseudokibicowskie. Narkotyki znaleziono również w mieszkaniach zatrzymanych. 19-latek odpowie za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu i środków odurzających, spowodowanie kolizji oraz posiadanie narkotyków.

Jeden z 20-letnich pasażerów usłyszał zarzuty posiadania niebezpiecznych przedmiotów w przestrzeni publicznej, posiadania środków odurzających oraz bezprawnego umieszczania graffiti. Drugi 20-latek został przesłuchany w charakterze świadka. Za posiadanie środków odurzających grozi do 2 lat więzienia, a za prowadzenie pojazdu pod wpływem alkoholu - do 3 lat pozbawienia wolności.