Teghaz 001: marsjański meteoryt ze śladami dawnej ciekłej wody

Pełny tekst

Naukowcy potwierdzili, że różowawa skała znaleziona na Saharze w Mali jest jednym z najstarszych marsjańskich meteorytów, jakie kiedykolwiek trafiły na Ziemię . Analiza kamienia, który nazwano Teghaz 001, otwiera nowe okno na wczesną historię Czerwonej Planety oraz rolę ciekłej wody w procesach, które mogły stworzyć warunki sprzyjające życiu.

Spis treści

Kamień z Sahary, który pochodzi z Marsa

Ślady dawnego, wilgotnego Marsa

Skąd wiadomo, że to fragment Czerwonej Planety?

Jak skała trafiła na Ziemię?

Kamień z Sahary, który pochodzi z Marsa

Teghaza 001 został odnaleziony w 2022 roku na Saharze, około 34 km od malijskiej wioski Bir Chali. Składa się z ośmiu fragmentów o łącznej masie około 800 gramów. Największy z nich ma wielkość pięści i waży 442 gramy.

Początkowo różowawa skała nie wyróżniała się na tle innych znalezisk pustynnych. Dopiero badania finansowane przez NASA wykazały, że jej skład chemiczny, minerały i izotopy tlenu odpowiadają materiałom z Marsa, potwierdzając pozaziemskie pochodzenie kamienia.

Różowy meteoryt, nazwany Teghaza 001, jest jednym z najstarszych meteorytów marsjańskich, jakie kiedykolwiek znaleziono na Ziemi. Fot. Darryl Pitt / Maine Mineral & Gem Museum

Marsjańskie meteoryty rozpoznaje się m.in. po charakterystycznym składzie izotopów tlenu oraz po zbieżności ich chemii z danymi zbieranymi przez sondy badające Marsa.

W przypadku Teghaza 001 potwierdzono, że jest to skała magmowa typu gabro, powstała z magmy krystalizującej powoli w głębi planety.

Ślady dawnego, wilgotnego Marsa

Dzisiejszy Mars jest zimny, suchy i pozbawiony gęstej atmosfery, ale Teghaza 001 zachowuje ślady czasów, gdy na powierzchni mogły istnieć rzeki , jeziora, a być może także większe zbiorniki wodne.

Jego struktura pokazuje, że magma powstała w płaszczu planety, po czym krystalizowała w skorupie, a następnie została zmieniona przez płyny wodne. Badacze podkreślają, że nie jest to dowód na istnienie życia na Marsie .

Niemniej odkrycie to wzmacnia tezę, iż na Marsie mogły panować warunki uznawane za konieczne dla życia mikrobiologicznego, przede wszystkim dostęp do ciekłej wody.

Meteoryt marsjański Teghaza 001. Fot. grafika z artykułu w Science

W artykule opublikowanym w czwartek w czasopiśmie Science, naukowcy przedstawili wstępną charakterystykę Teghazy 001, dostarczając rzadki obraz dawnej skorupy i formowania się Marsa .

To, czego naukowcy dowiedzą się z przyszłych badań, może pomóc w odpowiedzi na wiele pytań , w tym na temat interakcji wody i skał na dawnym Marsie.

Obrazy elektronowe trzech morfologii apatytu obserwowanych w Teg 001. Fot. grafika z artykułu w Science Advances

Odrębny artykuł opublikowany w czerwcu w czasopiśmie Science Advances szczegółowo opisał zawartość wody w meteorycie, oferując wgląd w to, jak woda kształtowała powierzchnię wczesnej planety.

Skąd wiadomo, że to fragment Czerwonej Planety?

Skała zawiera m.in. kryształy cyrkonu z uranem – to właśnie ten pierwiastek pozwolił naukowcom zastosować metodę datowania uran-ołów, opartą na znajomości tempa rozpadu uranu w ołów.

Analiza wykazała, że Teghaza 001 powstał co najmniej 4,1 miliarda lat temu . Oznacza to, że skała uformowała się zaledwie kilkaset milionów lat po narodzinach Układu Słonecznego, gdy Mars był jeszcze geologicznie młody i znacznie bardziej aktywny.

Wśród 435 znanych meteorytów marsjańskich tylko nieliczne zachowały zapis tak wczesnej epoki. Badacze wskazują, że Teghaza 001 może być starszy niż słynny ALH 84001, znaleziony na Antarktydzie w 1984 roku, co czyni go prawdopodobnie najstarszym bezpośrednim fragmentem Marsa dostępnym w ziemskich laboratoriach.

Jak skała trafiła na Ziemię?

Najbardziej prawdopodobny scenariusz zakłada, że Teghaza 001 został wyrzucony z powierzchni Marsa w wyniku uderzenia większego obiektu . Następnie fragment krążył po orbicie wokół Słońca, aż jego trajektoria przecięła orbitę Ziemi.

Po wejściu w ziemską atmosferę skała stała się meteorem, a po wylądowaniu na Saharze pozostała jako meteoryt. Naukowcy nie potrafią jeszcze precyzyjnie określić, kiedy doszło do jego wyrzucenia z Marsa ani kiedy dotarł na Ziemię.

Źródło: Reuters, Science, NASA, UCLA. Zdjęcie otwierające: NASA / JPL-Caltech

Artykuł Naukowcy zbadali najstarszy meteoryt marsjański. Odkryli ślady wody pochodzi z serwisu ANDROID.COM.PL - społeczność entuzjastów technologii .