Wandalski wojownik spod Hrubieszowa: znaleziono broń i ozdoby sprzed 2 tys. lat

Pełny tekst

Wyjątkowe znalezisko z czasów Wandalów

Region hrubieszowski po raz kolejny dostarcza niezwykłych świadectw swojej historii. Zaledwie kilka tygodni temu zainteresowanie polskich i zagranicznych mediów wzbudziło umbo, czyli centralne metalowe okucie tarczy wojownika z II wieku naszej ery, odnalezione na jednym z hrubieszowskich skupów złomu.

Teraz pracownicy hrubieszowskiego muzeum poinformowali o odzyskaniu kolejnego niezwykle cennego zespołu zabytków. Tym razem chodzi o wyposażenie pochówku ciałopalnego osoby należącej do społeczności Wandalów, która zamieszkiwała te tereny niemal dwa tysiące lat temu.

Wśród przedmiotów znajdują się elementy uzbrojenia, wyposażenia jeździeckiego oraz osobiste ozdoby. Zdaniem muzealników charakter znaleziska wskazuje na pochówek osoby o wysokiej pozycji społecznej.

!function(v,t,o){var a=t.createElement("script");a.src="https://ad.vidverto.io/vidverto/js/aries/v1/invocation.js",a.setAttribute("fetchpriority","high");var r=v.top;r.document.head.appendChild(a),v.self!==v.top&&(v.frameElement.style.cssText="width:0px!important;height:0px!important;"),r.aries=r.aries||{},r.aries.v1=r.aries.v1||{commands:[]};var c=r.aries.v1;c.commands.push((function(){var d=document.getElementById("_vidverto-99edeed704c63eccaa56fbfd803f3d02");d.setAttribute("id",(d.getAttribute("id")+(new Date()).getTime()));var t=v.frameElement||d;c.mount("21206",t,{width:720,height:405})}))}(window,document);

Miecz, ostrogi i tarcza. Bogate wyposażenie wojownika

Na szczególną uwagę zasługuje miecz zachowany w trzech częściach. Towarzyszą mu elementy pochwy, w tym zawieszka oraz trzewik, a także dwa groty – włóczni i oszczepu. Oba zostały zgięte i złamane jeszcze w starożytności.

W skład wyposażenia wchodzą również umbo z kolcem i imacz, czyli uchwyt tarczy, fragment noża, sprzączka pasa oraz dwie ostrogi. Odkryto także fragmenty kościanego grzebienia i wykonaną z brązu fibulę, służącą do spinania płaszcza.

Wszystkie przedmioty noszą ślady działania wysokiej temperatury. Zostały bowiem poddane działaniu ognia na stosie pogrzebowym niemal dwa tysiące lat temu.

Muzealnicy podkreślają, że szczególnie obecność miecza oraz elementów wyposażenia jeździeckiego świadczy o wyjątkowym statusie pochowanej osoby. Ich zdaniem był to wysoko postawiony wojownik konny, choć na obecnym etapie nie można jednoznacznie przesądzić, czy pochówek należał do mężczyzny, czy kobiety.

Tajemnicze przekazanie zabytków do muzeum

Równie interesujące jak samo znalezisko są okoliczności jego odzyskania. Okazuje się, że muzeum nie zna ani tożsamości odkrywcy, ani osoby, która doprowadziła do przekazania przedmiotów.

– Nie znamy ani odkrywcy, ani nawet osoby, która odzyskała zabytki z zamiarem przekazania ich anonimowo do naszego muzeum, pozostawiając je do odbioru we wskazanym miejscu – informuje Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie.

Z dostępnych informacji wynika, że pochówek został odkryty na polu ornym kilka lat temu. Dopiero niedawno pojawiła się możliwość ich odzyskania i przekazania odpowiedniej instytucji.

Istotną rolę w całej sprawie odegrał Artur Troncik, znany jako „Saper”, związany z Centrum Detektorysty. To właśnie on podjął się mediacji, które umożliwiły uratowanie cennych zabytków.

Działania związane z przekazaniem znaleziska zostały skonsultowane i uzgodnione z zamojską delegaturą Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Zabytki wymagają pilnej konserwacji

Niestety, stan zachowania przedmiotów jest bardzo zły. Żelazne elementy uzbrojenia, które przetrwały niemal dwa tysiące lat, wymagają natychmiastowych specjalistycznych zabiegów zabezpieczających.

– Całość została już przekazana do konserwacji, która potrwa co najmniej kilka miesięcy – przekazali pracownicy muzeum.

Prace konserwatorskie mają przede wszystkim zahamować dalszą degradację zabytków i umożliwić ich szczegółowe badania. Dopiero po ich zakończeniu będzie można dokładniej ocenić stan poszczególnych przedmiotów.

W gminie Werbkowice mogą znajdować się kolejne groby

Odzyskane wyposażenie pochodzi z cmentarzyska zlokalizowanego na terenie gminy Werbkowice w powiecie hrubieszowskim. Muzealnicy planują zweryfikować dokładne miejsce odkrycia podczas badań wykopaliskowych, które mają zostać przeprowadzone najprawdopodobniej latem przyszłego roku.

Niewykluczone, że w ziemi nadal spoczywają kolejne pochówki z tego samego okresu. Informacje uzyskane przez muzeum wskazują, że część grobów mogła zostać naruszona podczas wieloletnich prac rolniczych.

– Na podstawie uzyskanych informacji, wiele wskazuje, że podobnych pochówków naruszonych przez prace rolne może być tam więcej – podkreślają muzealnicy.

To oznacza, że przyszłe badania mogą dostarczyć kolejnych informacji o społecznościach zamieszkujących Kotlinę Hrubieszowską w okresie wpływów rzymskich.

Jeden z najbogatszych pochówków wandalskich w regionie

Przedstawiciele muzeum nie kryją zadowolenia z odzyskania zabytków, które zaliczają do wyposażenia jednego z najbogatszych pochówków wandalskich odkrytych w regionie.

Jednocześnie zwracają uwagę, jak ważne dla archeologów są okoliczności znalezienia przedmiotów. Brak możliwości zbadania grobu bezpośrednio w chwili jego odkrycia oznacza utratę części informacji dotyczących układu wyposażenia i samego pochówku.

– Szkoda, że nie udało się być na miejscu w chwili odkrycia kilka lat temu… – przyznają pracownicy muzeum.

Pomimo tych trudności odzyskanie tak bogatego zespołu przedmiotów stanowi ważne wydarzenie dla badań nad przeszłością ziemi hrubieszowskiej. Znalezisko może pomóc lepiej poznać uzbrojenie, zwyczaje pogrzebowe oraz hierarchię społeczną Wandalów, którzy niemal dwa tysiące lat temu zamieszkiwali tereny dzisiejszej Lubelszczyzny.

fot. Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie