Rosja tnie prognozy gazowe na 2026 rok, UE domyka odejście od rosyjskiego gazu

Pełny tekst

Niższa produkcja i słabszy eksport LNG pokazują, że Kreml nie zdoła szybko zrekompensować utraty europejskiego rynku — nawet jeśli próbuje kierować gaz do Azji.

Rosja obniżyła prognozy wydobycia gazu ziemnego i eksportu LNG na 2026 r. To kolejny sygnał strukturalnego osłabienia sektora energetycznego po niemal całkowitej utracie kluczowego rynku w Europie. Ta korekta następuje w momencie, gdy Unia Europejska przygotowuje finalne wyjście z importu rosyjskiego gazu. Ponadto wojna w Ukrainie zwiększa ryzyko dla infrastruktury naftowo-gazowej Rosji.

Według projektu dokumentu rosyjskiego resortu gospodarki, cytowanego przez Reuters, produkcja gazu w 2026 r. ma wynieść 683,1 mld m sześc. To o 5,3 mld m sześc. mniej niż zakładano jeszcze w maju. Prognoza pozostaje wyższa niż oczekiwane 662,7 mld m sześc. w 2025 r. Jednak skala podwyżki nie zmienia zasadniczego problemu: Rosja produkuje gaz, którego nie jest w stanie sprzedać na równie atrakcyjnych warunkach jak przed wojną.

Europa przestaje być odbiorcą ostatniej instancji

Największa zmiana dotyczy rynku europejskiego, przez dekady będącego fundamentem rosyjskiego modelu eksportowego. Dostawy rosyjskiego gazu do Europy miały spaść w 2025 r. o 44 proc., do około 18 mld m sześc. To najniższy poziom od połowy lat 70. XX wieku.

Jeszcze w latach 2018–2019 Rosja przesyłała do Europy około 180 mld m sześc. gazu rocznie. Tamten model opierał się na długoterminowych kontraktach, rozbudowanej sieci gazociągów i bliskości geograficznej, która zapewniała Gazpromowi przewagę kosztową. Dziś te aktywa w dużej części straciły ekonomiczne uzasadnienie.

Unia Europejska zmierza do całkowitego odejścia od rosyjskiego gazu. Import LNG ma zostać wygaszony do końca 2026 r., a dostawy gazociągowe — do końca 2027 r. Udział rosyjskiego gazu w imporcie UE spadł z 45 proc. w 2021 r. do 12 proc. w 2025 r.

LNG rośnie wolniej niż zakładał Kreml

Moskwa liczy, że część utraconych przychodów z gazociągów zastąpi sprzedażą LNG. Skorygowana prognoza pokazuje jednak, że ta strategia rozwija się wolniej, niż zakładano.

Eksport rosyjskiego LNG ma wynieść w 2026 r. 35 mln ton, wobec 30,3 mln ton w 2025 r. Jest to wzrost w ujęciu rocznym, ale jednocześnie o 5,3 mln ton mniej od wcześniejszych prognoz. Korekta ogranicza nie tylko krótkoterminowe oczekiwania dochodowe Kremla. Ogranicza także zdolność Rosji do ekspansji na rynku, na którym konkurują już wielcy producenci z USA, Kataru i Australii.

Dla Rosji LNG jest trudniejszą drogą niż eksport gazociągowy. Wymaga kosztownych projektów skraplania, dostępu do technologii, floty metanowców i stabilnych kanałów finansowania. Na te obszary coraz mocniej oddziałują zachodnie sankcje i ograniczenia technologiczne.

Azja nie zastąpi Europy z dnia na dzień

Kreml przedstawia Chiny i pozostałe rynki azjatyckie jako naturalną alternatywę dla Europy. Problem polega na tym, że rosyjska infrastruktura gazowa została historycznie zbudowana z myślą o zachodnim kierunku eksportu.

Istniejące połączenia z Chinami mają ograniczoną przepustowość w porównaniu z dawnymi dostawami do Europy. Budowa nowych gazociągów, zwłaszcza projektów takich jak Siła Syberii 2, wymagałaby wieloletnich inwestycji. Ponadto potrzebne byłoby porozumienie handlowe z Pekinem oraz akceptacja warunków cenowych. Warunki te prawdopodobnie byłyby dla Moskwy mniej korzystne niż na europejskim rynku sprzed 2022 r.

Rosja może więc przekierowywać część wolumenów, ale nie może szybko odtworzyć ani skali, ani rentowności utraconego handlu z Unią Europejską.

Wojna dokłada presję na sektor energii

Perspektywy rosyjskiego sektora energetycznego dodatkowo komplikują działania wojenne. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski zaproponował podczas spotkania z Donaldem Trumpem na marginesie Zgromadzenia Ogólnego ONZ „energetyczne zawieszenie broni”: Ukraina miałaby zaprzestać ataków na rosyjską infrastrukturę energetyczną w zamian za wstrzymanie rosyjskich uderzeń w ukraiński system elektroenergetyczny.

Jednocześnie nasiliły się ukraińskie ataki dronowe na rosyjskie rafinerie. Donald Trump ocenił, że Rosja „niestety straciła kontrolę” nad swoim przemysłem dieslowskim. Choć skala długoterminowych szkód pozostaje trudna do precyzyjnego oszacowania, ataki zwiększają koszty zabezpieczeń, zakłócają logistykę i pogłębiają niepewność inwestycyjną.

Dla rosyjskiego budżetu problem jest szerszy niż sama sprzedaż gazu. Obniżone prognozy mają zostać wykorzystane przy aktualizacji federalnego planu budżetowego do 2029 r. Wcześniej Moskwa obniżyła również prognozę wydobycia ropy na 2026 r. do poziomu najniższego od 17 lat.

Koniec starego modelu

Korekta prognoz nie oznacza, że Rosja przestaje być energetycznym mocarstwem. Pozostaje jednym z największych producentów gazu na świecie, dysponuje znacznymi zasobami i nadal może sprzedawać paliwa na rynkach pozaeuropejskich.

Jednak liczby pokazują głębszą zmianę: model, w którym Rosja dostarczała tani gaz przemysłowej Europie, a w zamian otrzymywała stabilne, wysokie i przewidywalne wpływy eksportowe, nie wróci w dotychczasowej formie. Europa ponosi koszt dywersyfikacji. Z drugiej strony, Rosja traci rynek, którego nie da się po prostu zastąpić odległymi odbiorcami w Azji.

BA/S