Ceny benzyny i diesla w UE wyraźnie rosną przed sezonem grzewczym

Pełny tekst

Europa wchodzi w sezon grzewczy z droższym paliwem, droższym gazem i wyraźnie niższym poziomem zapasów niż rok temu. Eskalacja konfliktu na Bliskim Wschodzie podbija premię geopolityczną na rynkach ropy i LNG, zwiększając ryzyko kolejnej fali inflacji w UE.

Ceny benzyny i oleju napędowego na stacjach w Unii Europejskiej wyraźnie wzrosły w pierwszym tygodniu września. Średnia cena benzyny Euro 95 wyniosła 2,04 EUR za litr, a diesla 2,11 EUR za litr — wynika z danych opartych na cotygodniowym biuletynie paliwowym Komisji Europejskiej. W obu przypadkach był to silny wzrost względem poprzedniego tygodnia.

Najdrożej w Finlandii

Od wybuchu wojny na Bliskim Wschodzie pod koniec lutego średnia cena benzyny w UE wzrosła z 1,64 EUR do 2,04 EUR za litr, czyli o około 24 proc. Diesel podrożał jeszcze mocniej — z 1,59 EUR do 2,11 EUR, o około jedną trzecią.

Rozbieżności między krajami pozostają znaczne. Według danych za tydzień kończący się 7 września litr benzyny kosztował średnio 2,63 EUR w Danii, podczas gdy na Malcie 1,34 EUR. W przypadku diesla ceny wahały się od 1,21 EUR na Malcie do 2,48 EUR w Finlandii.

Gaz drożeje, zapasy niepokoją

Największym źródłem niepewności pozostaje rynek gazu. Kontrakty TTF, europejski punkt odniesienia dla cen hurtowych, przekraczały w ostatnich dniach 75–80 EUR za MWh. Osiągnęły najwyższe poziomy od kryzysu energetycznego z przełomu 2022 i 2023 roku.

Problemem nie jest wyłącznie cena bieżących dostaw, lecz także słabsze przygotowanie magazynów do zimy. Unijne magazyny gazu były 11 września wypełnione w 67,8 proc. To było o 12,2 pkt proc. mniej niż rok wcześniej. Co więcej, to aż o 16,2 pkt proc. poniżej pięcioletniej średniej dla tej daty.

Formalnie państwa UE powinny dążyć do wypełnienia magazynów do 90 proc. do 1 listopada. Choć przepisy dopuszczają odstępstwa, gdy warunki rynkowe są niekorzystne. Przy obecnym poziomie oznacza to konieczność zwiększenia zapasów o ponad 22 pkt proc. w niespełna siedem tygodni.

Bliski Wschód podbija premię ryzyka

Rynki wyceniają ryzyko zakłóceń transportu energii przez cieśninę Ormuz — kluczowy szlak dla eksportu ropy i skroplonego gazu z państw Zatoki Perskiej. Ograniczenie przepływów tym korytarzem uderza szczególnie w europejskich odbiorców LNG. Przed zimą konkurują oni o elastyczne ładunki z kupującymi z Azji.

Brent ponownie przekroczył we wrześniu poziom 100 USD za baryłkę. Droższa ropa szybko przekłada się na koszty paliw. Dla Europy ważniejsze może okazać się napięcie na rynku produktów rafineryjnych — zwłaszcza diesla i paliwa lotniczego — oraz dostępność LNG.

Ryzyko dla inflacji i przemysłu

Wzrost cen energii komplikuje zadanie bankom centralnym i rządom, które liczyły na trwałe wyhamowanie presji inflacyjnej. Paliwa bezpośrednio podnoszą koszty transportu i wydatki gospodarstw domowych. Dodatkowo droższy gaz podbija rachunki za ogrzewanie, energię elektryczną oraz koszty produkcji w energochłonnych sektorach.

Międzynarodowa Agencja Energetyczna wezwała rządy do rozważenia strategicznych rezerw gazu i bardziej elastycznych kontraktów dostaw. Komisja Europejska ocenia, że nie ma bezpośredniego zagrożenia dla bezpieczeństwa dostaw ropy. Jednak przyznaje, że sytuacja geopolityczna utrzymuje wysoką zmienność na rynkach ropy i paliw.

Dla Europy najbliższe tygodnie będą więc testem zdolności do szybkiego uzupełniania magazynów oraz pozyskiwania LNG bez dalszego podbijania cen. Jeśli napięcie wokół cieśniny Ormuz utrzyma się wraz z nadejściem chłodów, obecny wzrost kosztów energii może stać się nie tylko problemem rynkowym, lecz także makroekonomicznym.

BA/S