Rząd przyjął projekt przyspieszający sprawy karne przez ugody

Pełny tekst

Projekt przygotowany przez Ministerstwo Sprawiedliwości rozszerza możliwość zawierania porozumień procesowych. Mają one prowadzić do szybszego zakończenia sprawy, jeśli oskarżony będzie współpracował z wymiarem sprawiedliwości, dążył do ugody i naprawił wyrządzoną szkodę.

Więcej możliwości zawarcia ugody

Sposób zakończenia sprawy będą mogli uzgodnić oskarżony, pokrzywdzony i prokurator. Projekt przewiduje szersze stosowanie dobrowolnego poddania się karze, również na rozprawie w trakcie postępowania dowodowego.

Jednym z najważniejszych warunków zawarcia porozumienia ma być naprawienie szkody wyrządzonej pokrzywdzonemu. Sąd zachowa możliwość sprawdzenia, czy uzgodnione rozwiązanie jest zgodne z prawem i sprawiedliwe.

— W sprawach jednoznacznych i niebudzących wątpliwości częściej sięgać będziemy po porozumienia między stronami. Zasada będzie prosta: im szybciej oskarżony współpracować będzie z wymiarem sprawiedliwości, naprawiać wyrządzoną szkodę i dążyć do ugody, tym sprawniej i z większą korzyścią dla pokrzywdzonego kończyć będziemy całe postępowanie – wyjaśnia wiceminister sprawiedliwości Arkadiusz Myrcha.

Moment zawarcia porozumienia wpłynie na karę

Projekt wprowadza szczególne zasady wymiaru kary w sprawach zakończonych ugodowo. Oskarżony, który zdecyduje się na polubowne rozwiązanie sprawy na jej wczesnym etapie i spełni określone warunki, będzie mógł otrzymać łagodniejszą karę.

Nowe rozwiązania mają zachęcać do wcześniejszej współpracy, naprawienia szkody oraz zawierania porozumień bez konieczności prowadzenia pełnego, długotrwałego postępowania.

Umorzenie postępowania w określonych sprawach

Prokurator będzie mógł umorzyć postępowanie w wąskiej grupie spraw dotyczących przede wszystkim przestępstw przeciwko mieniu oraz wybranych przestępstw nieumyślnych. Warunkiem będzie zawarcie ugody i naprawienie szkody.

Z tego rozwiązania będą mogły skorzystać wyłącznie osoby, które nie były wcześniej karane za przestępstwo umyślne. Prokurator będzie mógł dodatkowo uzależnić umorzenie od wpłaty od 1 tys. do 20 tys. zł na rzecz Skarbu Państwa.

Osobny mechanizm przewidziano dla ściśle określonych przestępstw o niewielkiej wadze, w których nie występuje pokrzywdzony. Takie sprawy mogłyby być kończone bez przeprowadzania pełnego postępowania sądowego.

Większe znaczenie mediacji

Projekt wzmacnia również rolę mediacji prowadzonej z udziałem bezstronnego mediatora. Ugoda będzie mogła zostać zawarta także poza formalnym postępowaniem mediacyjnym.

Według założeń dzięki zmianom sądy i prokuratury będą mogły przeznaczyć więcej czasu oraz środków na najpoważniejsze przestępstwa. Prostsze sprawy mają natomiast kończyć się szybciej, szczególnie gdy możliwe jest naprawienie szkody i osiągnięcie porozumienia między stronami.

Planowany termin wejścia nowych przepisów w życie to 1 kwietnia 2027 roku.