Meta zapłaci do 17,1 mld dolarów stanom USA za szkody dla nastolatków

Pełny tekst

Ugoda warta do 17,1 mld USD kończy amerykański spór o wpływ Facebooka i Instagrama na nastolatków. Jednak otwiera nowy front regulacyjny w Europie. Dla Mety jest to kosztowny kompromis, który ogranicza ryzyko prawne w USA. Zarazem może stać się punktem odniesienia dla Komisji Europejskiej.

Meta zgodziła się zapłacić do 17,1 mld dolarów oraz przeprojektować część mechanizmów Facebooka i Instagrama dla osób niepełnoletnich. W ten sposób kończy wieloletni konflikt z 47 amerykańskimi stanami, Dystryktem Kolumbii i terytoriami USA. Ugoda zamyka sprawę, w której prokuratorzy generalni zarzucali firmie, że jej produkty były konstruowane tak, by zatrzymywać dzieci i nastolatków przed ekranem mimo ryzyka dla ich dobrostanu.

Porozumienie nie oznacza przyznania się Mety do odpowiedzialności. Stanowi jednak jedno z najbardziej wymownych ustępstw technologicznego giganta wobec rosnącej presji władz publicznych. Władze te coraz częściej traktują projektowanie platform społecznościowych jako obszar wymagający regulacji. Dzieje się to podobnie jak w obszarze bezpieczeństwa produktów konsumenckich czy reklamy skierowanej do dzieci.

Cena ugody

Wartość porozumienia ma sięgnąć maksymalnie 17,1 mld dolarów w ciągu dekady. Około 12–12,7 mld dolarów stanowią płatności gwarantowane dla uczestniczących stanów. Pozostała część jest uzależniona od tego, czy podobne środki ochronne i wpłaty zaakceptują rywale Mety, w tym TikTok, YouTube oraz Snapchat.

Taka konstrukcja czyni ugodę czymś więcej niż rozliczeniem z przeszłością. Administracje stanowe próbują wykorzystać postępowanie przeciwko Mecie do ustanowienia standardu dla całej branży. Z tego powodu nacisk może więc szybko przesunąć się w stronę pozostałych platform. Platformy te opierają swój model na krótkich materiałach wideo, algorytmicznych rekomendacjach i stałym pobudzaniu aktywności użytkownika.

Dla inwestorów porozumienie wyglądało na rozwiązanie mniej dotkliwe, niż sugerowały początkowe żądania powodów. Jednocześnie firma będzie musiała ponieść nie tylko koszt wypłat, ale też koszty trwałych zmian produktowych. Te zmiany mogą okazać się istotne dla czasu spędzanego w aplikacjach, efektywności reklam i zdolności do pozyskiwania młodszych użytkowników.

Nowy model dla nastolatków

Meta ma wprowadzić domyślny, łączny dwugodzinny limit dziennego korzystania z Facebooka i Instagrama dla osób poniżej 18 lat. Platformy mają również ograniczać dostęp nocny, wyciszać powiadomienia w czasie zajęć szkolnych oraz ukrywać liczbę polubień i reakcji. Nastolatki otrzymają także możliwość wyboru chronologicznego feedu zamiast systemu opartego na personalizowanych rekomendacjach.

W centrum ugody znajduje się zmiana filozofii produktu. W miejsce funkcji optymalizowanych pod kątem zaangażowania mają wejść domyślne bariery. Będą to ograniczenia nocne, słabsza presja społeczna związana z widocznymi reakcjami oraz większa kontrola rodziców. Meta ma również wzmocnić mechanizmy weryfikacji wieku. Dzięki temu korzystanie z jej serwisów dzieciom poniżej 13 lat będzie utrudnione.

Najbardziej istotne może być jednak to, że ograniczenia mają obowiązywać automatycznie. Dotychczasowe narzędzia bezpieczeństwa w sektorze technologii często pozostawały opcjonalne. Z tego względu wykorzystywali je przede wszystkim ci użytkownicy i rodzice, którzy już byli świadomi ryzyka. Ugoda przesuwa odpowiedzialność z użytkownika na właściciela platformy.

Europejski test

Porozumienie zawarte w Kalifornii zwiększa polityczną presję na Brukselę. Europosłowie zażądali, aby Komisja Europejska zakończyła postępowanie wobec Mety prowadzone na podstawie Digital Services Act. Domagają się także wydania decyzji w sprawie potencjalnego naruszenia przepisów.

Sprawa dotyczy m.in. mechanizmów, które Komisja uznała wcześniej za potencjalnie uzależniające: nieskończonego przewijania treści, automatycznego odtwarzania wideo oraz hiperpersonalizowanych rekomendacji. Bruksela bada również skuteczność działań Mety przeciwko obecności na platformach użytkowników młodszych niż 13 lat.

Unijne postępowanie jest pod pewnym względem trudniejsze dla firmy niż ugoda w USA. Sądowy kompromis pozwala określić koszt, harmonogram i zakres zobowiązań. Z kolei decyzja Komisji na gruncie DSA może natomiast stworzyć bardziej ogólny precedens regulacyjny dla wszystkich bardzo dużych platform internetowych. Może też otworzyć drogę do dalszych wymogów dotyczących samego projektu produktów.

Regulacja przez ugodę

Krytycy porozumienia wskazują, że ograniczenia czasu i powiadomień nie rozwiązują fundamentalnego napięcia. Działalność reklamowa Mety nadal zależy od przewidywania zachowań użytkowników i utrzymywania ich uwagi. Z tej perspektywy ugoda może ograniczyć najbardziej widoczne funkcje uznawane za szkodliwe, nie zmieniając w pełni ekonomiki platform.[8]

Mimo to skala sprawy ma znaczenie wykraczające poza samą Metę. Stany USA uzyskały instrument, dzięki któremu mogą kształtować standardy projektowania produktów cyfrowych bez czekania na federalną ustawę. Europa z kolei dostała politycznie niewygodne pytanie: dlaczego amerykańskie nastolatki mają otrzymać ochronę, której unijni użytkownicy wciąż nie mogą wyegzekwować?

Dla Mety jest to więc nie tylko rachunek opiewający na miliardy dolarów. To sygnał, że era, w której platformy mogły traktować architekturę zaangażowania jako wyłącznie własną decyzję biznesową, zbliża się do końca.

BA/S