Naukowcy: tkanka tłuszczowa „pamięta” otyłość i utrudnia utrzymanie wagi

Pełny tekst

Otyłość to jeden z największych kryzysów zdrowotnych XXI wieku. Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) z otyłością zmaga się już ponad miliard ludzi na całym świecie . Walka z nadmiarem kilogramów wymaga ogromnego wysiłku, ale według osób zmagających się z otyłością prawdziwym wyzwaniem jej uniknięcie tzw. efektu jojo . Dlaczego utrzymanie wypracowanej wagi jest tak trudne, nawet przy restrykcyjnym trzymaniu diety? Najnowsze badania, opublikowane w czasopiśmie „Science Translational Medicine” dowodzą, że to nie tylko kwestia siły woli .

Błąd w odczycie genów

Zespół japońskich badaczy przyjrzał się z bliska makrofagom tkanki tłuszczowej (w skrócie ATM). Są to komórki odpornościowe przebywające wewnątrz tłuszczu , których zadaniem jest zarządzanie stanami zapalnymi oraz sprzątanie martwych i uszkodzonych struktur. Eksperymenty – przeprowadzone na myszach, ale potwierdzone w badaniach ludzkich komórek – wykazały, że okres otyłości wywołuje w makrofagach permanentne uszkodzenia .

Kluczem jest proces tzw. splicingu RNA , czyli skomplikowanej edycji instrukcji genetycznych. Otyłość powoduje w tkance tłuszczowej nasilony stan zapalny, który drastycznie obniża poziom białka o nazwie CWC22 . Bez niego geny zaczynają być odczytywane z błędami. Najważniejszym odkryciem jest jednak to, że ponad połowa tych genetycznych błędów pozostaje w komórkach nawet wtedy, gdy waga ciała wraca do normy .

Komórkowy „śmietnik” blokuje chudnięcie

Naukowcy nazwali to zjawisko „pamięcią otyłości” . W jaki sposób sprawia ono, że tyjemy na nowo? Uszkodzony proces edycji genów uderza bezpośrednio w system oczyszczania tkanek. Z powodu błędu uprzątanie martwych komórek z tkanki tłuszczowej staje się niewydolne, przez co rośnie w niej „komórkowy śmietnik” .

Nagromadzenie odpadów wywołuje reakcję łańcuchową i drastyczny spadek poziomu inozyny – cząsteczki stymulującej naturalny proces rozpadu tłuszczu. Mówiąc prościej – nasz własny układ odpornościowy wewnątrz tkanki tłuszczowej tworzy barierę, która fizycznie blokuje spalanie tłuszczu , co drastycznie ułatwia organizmowi szybki powrót do dawnej wagi.

Nowe leki na otyłość?

Zrozumienie tego mechanizmu to gigantyczny krok dla medycyny . Dowodzi, że sama siła woli i modyfikacja stylu życia to często za mało, by wygrać z oporną biologią . Odkrycie otwiera jednak drogę do stworzenia innowacyjnych terapii. W przyszłości leki potrafiące wymazać „pamięć otyłości” z naszych komórek mogą skutecznie pomagać pacjentom utrzymać zdrową wagę już na zawsze.

Źródło: Science Translational Medicine

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler .

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.