Tłuszcz trzewny niszczy mózg bardziej niż wysoki BMI — badanie na 18 tys. osób

Pełny tekst

W Polsce już ponad połowa dorosłych boryka się z nadmierną masą ciała . Przez lata medycyna i dietetyka opierały się w dużej mierze na klasycznym wskaźniku BMI, często traktując każdy nadprogramowy kilogram jako równe zagrożenie dla zdrowia.

Dziś wiemy, że takie uproszczenie to błąd. Badacze udowodnili właśnie, że tkanka tłuszczowa zlokalizowana w różnych partiach naszego ciała funkcjonuje niemal jak osobne narządy , wysyłając do układu nerwowego zupełnie różne, ale często toksyczne sygnały.

„Mapa tłuszczu″ u tysięcy osób

Zespół z Politechniki w Hong Kongu przeanalizował skany mózgów i wyniki testów poznawczych ponad 18 tysięcy osób z ogromnej brytyjskiej bazy medycznej UK Biobank. Jak podkreśla współautorka badań, neuroinformatyczka Anqi Qui, to pierwsze na świecie badanie na tak ogromną skalę , które systematycznie mapuje dystrybucję tłuszczu z anatomią i sprawnością układu nerwowego.

Wyniki opublikowano na łamach „Nature Mental Health”. Okazały się zaskakujące – tłuszcz odkładający się w ramionach, nogach czy płytko pod skórą na tułowiu wpływał na zupełnie różne obszary mózgu (m.in. te odpowiedzialne za ruch czy emocje). Jednak prawdziwe spustoszenie w kontekście starzenia się umysłu siał tylko jeden , specyficzny rodzaj tkanki.

Tłuszcz trzewny to niewidzialny wróg mózgu

Badacze odkryli, że wyłącznie tłuszcz trzewny (wisceralny) – czyli ten, który gromadzi się głęboko w jamie brzusznej i oplata nasze narządy wewnętrzne – jest bezpośrednio powiązany z niszczeniem istoty białej w mózgu .

Istota biała to nic innego jak okablowanie, które jak światłowód przesyła sygnały między neuronami. Jej fizyczne uszkodzenia powoduje zaburzenia funkcji poznawczych i problemów naczyniowych, a w konsekwencji – demencji.

Dlaczego brzuch jest dla głowy tak niebezpieczny? Tłuszcz trzewny jest niezwykle aktywny metabolicznie. Wydziela silne substancje prozapalne , które wywołują przewlekły, ogólnoustrojowy stan zapalny. Z czasem to zapalenie dociera do mózgu. Za to tłuszcz zgromadzony na udach czy ramionach niemal nie wykazuje tak agresywnego działania zapalnego .

To jeszcze nie cudowna pigułka, ale ważny krok

Choć odkrycie z Hongkongu to ogromny skok w zrozumieniu chorób neurodegeneracyjnych , naukowcy mocno studzą hurraoptymizm. Należy pamiętać, że analiza danych z UK Biobank to badanie obserwacyjne . Oznacza to, że badacze znaleźli bardzo silną korelację , ale nie potrafią jeszcze w stu procentach udowodnić bezpośredniego ciągu przyczynowo-skutkowego. Mechanizm, w którym uwalniane czynniki prozapalne, glukoza czy insulina fizycznie niszczą mózg, wymaga dalszych, restrykcyjnych testów klinicznych.

Z badań płynie jednak krzepiący wniosek. W przeciwieństwie do naszej genetyki, czy samego faktu starzenia się, ilość tłuszczu trzewnego jest modyfikowalna . Odpowiednio dopasowana dieta i aktywność fizyczna (skupiona na redukcji tzw. otyłości brzusznej) są prawdziwym narzędziem do proaktywnej obrony naszego mózgu .

Źródło: Nature Mental Health

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.