Orka uczyła młode polowania na żółwia w Zatoce Kalifornijskiej

Pełny tekst

Samica orki mogła błyskawicznie zabić żółwia morskiego. Zamiast tego obracała go, podtapiała i ciągnęła za płetwę, podczas gdy jej młode pozostawało tuż obok, uważnie obserwując. Po kilku minutach orki zaczęły żerować, pożywiając się bogatą w składniki odżywcze wątrobą swojej ofiary. Dla naukowców to polowanie stawia jedno kluczowe pytanie: czy matka po prostu bawiła się jedzeniem, czy też uczyła swoje cielę polować , dając mu szansę na zdobycie cennego doświadczenia?

Czy orki uczą młode polowania?

Filmowiec Alonso Rodríguez nie spodziewał się spotkać orek , gdy zarejestrował tę scenę. Towarzyszył miejscowym rybakom, którzy wypłynęli na połów kałamarnic w Zatoce Kalifornijskiej , u wybrzeży meksykańskiego Półwyspu Kalifornijskiego. Gdy słońce zaczęło znikać za horyzontem, w pobliżu wynurzyła się grupa dziewięciu orek . Po chwili samica z młodym oddzieliły się od reszty stada, a Rodríguez wypuścił drona. Nagranie uchwyciło, jak matka poluje na żółwia morskiego, podczas gdy jej młode płynie tuż obok.

Badacze dysponują licznymi dowodami na to, że zwierzęta – od pszczół po surykatki – uczą się, obserwując siebie nawzajem . – Wykazanie samego procesu nauczania jest jednak znacznie trudniejszym zadaniem – zauważa dr Phillipa Brakes, ekolożka behawioralna z Uniwersytetu Canterbury w Nowej Zelandii. – Pojęcie nauczania stawia poprzeczkę znacznie wyżej, ponieważ wymaga od nas oceny intencji i teorii umysłu drugiego osobnika , i to bez możliwości przeprowadzenia z nim wywiadu.

Aby stwierdzić, czy zwierzę rzeczywiście uczy innego osobnika, naukowcy opierają się na trzech kryteriach . Doświadczone zwierzę musi zmieniać swoje zachowanie w obecności niedoświadczonego osobnika, robić to w sposób, który pozwala młodemu nauczyć się danej umiejętności szybciej, niż byłoby to możliwe samodzielnie, oraz ponosić przy tym pewien koszt – na przykład poświęcać dodatkowy czas i energię albo rezygnować z okazji do zdobycia pokarmu.

Jednym z najlepiej udokumentowanych przykładów nauczania w naturze są surykatki , które pokazują swoim młodym, jak bezpiecznie zjadać ich ulubiony pokarm – skorpiony. – Skorpiony są niebezpieczne z obu stron, ponieważ mają zarówno szczypce, jak i jadowite żądło – wyjaśnia dr Phillipa Brakes. Najpierw dorosłe osobniki przynoszą młodym martwe skorpiony, następnie żywe, ale pozbawione żądła, dzięki czemu młode muszą radzić sobie jedynie ze szczypcami. Dopiero później otrzymują żywe skorpiony z nienaruszonym żądłem .

Taka lekcja wiąże się z kosztami dla dorosłego osobnika, który musi poświęcić dodatkowy czas i energię na unieszkodliwienie skorpionów. Jednocześnie daje młodym możliwość bezpiecznego opanowania tej umiejętności . – Jest bardzo mało prawdopodobne, aby były w stanie nauczyć się tego metodą prób i błędów, ponieważ po prostu by zginęły – mówi badaczka.

Nagranie polowania orki może być dowodem na nauczanie młodych

Choć dr Phillipa Brakes nie może stwierdzić tego z całkowitą pewnością, uważa, że nagranie z udziałem orek jest zgodne z hipotezą o nauczaniu . Zwraca uwagę, że samica poświęca żółwiowi znacznie więcej czasu, niż gdyby chciała po prostu szybko go zjeść. – Jeśli weźmie się pod uwagę cały kontekst, jest bardzo prawdopodobne, że nawet jeśli bawi się tym żółwiem, robi to po to, by pokazać młodemu, że należy go obracać albo gryźć w taki sposób, by go obezwładnić.

Alonso Rodríguez, autor nagrania, również uważa, że zachowanie samicy przypominało proces nauczania . – Widziałem, jak młode uważnie obserwowało to, co robi matka. Czasami się rozpraszało i trochę odpływało – opowiada.

Młode orki spędzają z matkami bardzo dużo czasu – szukają u nich ochrony, pożywienia i okazji do nauki. W różnych częściach świata orki wyspecjalizowały się w zdobywaniu zupełnie odmiennego pokarmu: na Antarktydzie ściągają foki z kry lodowej, w Nowej Zelandii polują na płaszczki, a u brzegów Argentyny łapią młode słonie morskie i lwy morskie. Niektóre populacje orek żyją obok siebie w tych samych wodach, a jednak polują na całkowicie inną zwierzynę – jedne żywią się wyłącznie rybami, inne wyłącznie ssakami morskimi – i przekazują te tradycje z pokolenia na pokolenie .

– Nauka zdobywania pożywienia jest niezwykle ważnym elementem ich tożsamości – podkreśla dr Phillipa Brakes. – Okres, w którym uczą się, co jeść i jak polować, ma dla tych zwierząt fundamentalne znaczenie .

Źródło: National Geographic