FlashFeed

Pełny tekst

6 lipca Litwa obchodzi jedno z najważniejszych świąt państwowych – Dzień Państwowości (rocznicę koronacji pierwszego króla Litwy Mendoga ) oraz Dzień Hymnu Narodowego.

Król Mendog zjednoczył ziemie litewskie i skupił władzę w jednym ręku . Początkowo, w latach 1236-1253, był księciem, od 1253 roku aż do śmierci w wyniku spisku w 1263 roku – królem. To on zapoczątkował chrześcijaństwo na Litwie . Sam przyjął chrzest w 1251 roku, chociaż prawdopodobnie głównie ze względów politycznych i ponoć czcił dawnych bogów.

Narodowy hymn Litwy na całym świecie

Od 2009 roku Litwa organizuje z okazji Dnia Państwowości akcję „ Hymn narodowy dookoła świata ”, upamiętnia Dzień Państwowości (koronację króla Mendoga). To w tym roku załoga jachtu Ambersail , płynąca dookoła świata, zaprosiła Litwinów, gdziekolwiek się znajdowali, do wspólnego odśpiewania hymnu .

Koordynowane śpiewanie rozpoczyna się w miejscach, gdzie słońce wschodzi najwcześniej – takich jak Japonia – a następnie rozprzestrzenia się na kolejne kontynenty , jednocząc setki litewskich wspólnot na całym świecie w jednym, wspólnym momencie.

Wilno świętuje

6 lipca na Litwie to święto i dzień wolny od pracy . W 2026 roku przypada w poniedziałek. Kulminacją jest akcja „Hymn narodowy dookoła świata”.

Udaję się wraz z tłumami ku wileńskiemu Placu Katedralnemu. Jednym z miejsc, gdzie odśpiewany ma być hymn, jest dziedziniec Zamku Wielkich Książąt Litewskich (Zamek Dolny). Obszerna rezydencja powstała w tym miejscu z inicjatywy króla Zygmunta I Starego i królowej Bony Sforzy . Dziś stoi tam współczesna rekonstrukcja , ale o silnym symbolicznym znaczeniu, wszak to dawna siedziba Wielkich Książąt Litewskich i królów polskich .

Hymn faktycznie łączy litewskie pokolenia. W tłumie widzę seniorów, sporo rodzin z dziećmi i młodzież. Szczególnie popularne są sweterki dla najmłodszych wykonane na drutach w barwach litewskiej flagi , ale starsze osoby mają szaliki w takich barwach, a nawet muszki. Niektórzy przewieszają flagi na plecach. A na Prospekcie Giedymina grupa osób maszeruje z olbrzymim, kilkudziesięciometrowym sztandarem . Nie brakuje kobiet ubranych w tradycyjne stroje.

Punktualnie o 21.00 dziedziniec Zamku Dolnego wypełnia śpiew Litwinów ściśniętych w niemiłosiernym tłumie. Widać po twarzach, że ta pieśń ich łączy – niezależnie od wieku i poglądów . Po hymnie krótki aplauz i oklaski. Tłum błyskawicznie opuszcza diedziniec, a ludzie rozchodzą się pospacerować w ten rześki wieczór. Cześć udaje się na Górę Giedymina , z której roztacza się doskonała panorama na całe miasto.

Mickiewicz autorem hymnu?

Obecny hymn Litwy zwany „ Pieśnią narodową ” (lit. Tautiška giesmė), powstał pod koniec XIX wieku. Po raz pierwszy wykonano go publicznie w listopadzie 1899 roku w Petersburgu . Szybko zyskał popularność.

Co ciekawe klerycy seminarium duchownego w Sejnach około 1880 roku dyskutowali nad przyjęciem hymnu narodowego Litwy fragmentu utworu Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz”, rozpoczynającego się od słów: „ Litwo! Ojczyzno moja! ty jesteś jak zdrowie ”. Istniało również kilka innych propozycji, ale koniec końców oficjalnym hymnem Litwy stała się „Pieśń narodowa” autorstwa V. Kudirka i przyjęto ją oficjalnie po odzyskaniu niepodległości w 1919 roku i ponownie po upadku ZSRR w 1991 roku.

Jak narodził się hymn Litwy?

Słowa i muzykę hymnu litewskiego stworzył lekarz i społecznik Vincas Kudirka . Jeszcze przed oficjalnym odzyskaniem niepodległości w 1919 roku ten utwór uznawany był powszechnie za pieśń narodową.

Pierwszy wers hymnu do złudzenia przypomina początek „Pana Tadeusza” i brzmi „ Litwo, ojczyzno nasza ”, ale dalsze strofy już odbiegają od poematu naszego wieszcza. Mowa jest w nim o tym, że Litwa jest ziemią bohaterów , a jej dzieci mają iść „ drogami prawości ” oraz pracować dla jej pożytku i dobra ludzi .

Walka Słońca z Bogiem – zmiana w tekście hymnu?

Pewną dyskusję wzbudził w latach ’90 XX wieku fragment „ Niech słońce litewskie rozproszy mroki , a światło i prawda niech kroki nasze wiodą.”

W latach 90. XX wieku, wraz z odzyskaniem niepodległości przez Litwę, r ozgorzał publiczny spór o autentyczne brzmienie hymnu narodowego „Tautišką giesmė”. Kluczowym punktem debaty było pytanie, czy Vincas Kudirka w oryginalnym tekście użył słowa „saulė” (słońce), czy też „Dievas” (Bóg).

Wiele osób z pokolenia, które przetrwało okupację radziecką, było przekonanych, że wersja z „Bogiem” jest tą pierwotną. Wynikało to z faktu, że w czasach prześladowań hymn śpiewano potajemnie w kręgach osób wierzących , które często zastępowały słońce Bogiem, szukając w religii siły do walki z systemem .

Słońce łączy czy dzieli?

Pojawiły się podejrzenia, że „ słońce ” zostało narzucone przez radziecką cenzurę w celu ateizacji tekstu. Ostatecznie badania archiwalne numeru „Varpas” z 1898 roku jednoznacznie potwierdziły, że autorski tekst Kudirki zawierał słowo „saulė”.

Jako pozytywista, Kudirka celowo unikał terminologii religijnej , by jednoczyć naród ponad podziałami wyznaniowymi, a słońce było dla niego symbolem wiedzy i prawdy. Chociaż niektórzy twierdzą, że Kudirka dokonał zmiany słowa „Bóg” na „Słońce” pod wpływem namów .

Koniec końców obecnych hymn jest – jak przekonywali liberalni posłowie litewscy w 1991 roku – zgodny z jego oryginalną wersją za sprawą użycia słowa „Słońce”.

Źródło : National Geographic Polska

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.