Dwa zastrzyki cofnęły objawy Alzheimera u myszy — naukowcy mówią o przełomie

Pełny tekst

Z chorobą Alzheimera zmagają się miliony ludzi na całym świecie. Skala problemu jest ogromna – szacuje się, że w samej Polsce z różnymi formami demencji żyje około pół miliona osób. Największym wyzwaniem dla współczesnej medycyny jest fakt, że raz obumarłe neurony po prostu nie odrastają . Kiedy choroba niszczy mózg, dorosły organizm nie potrafi samodzielnie uzupełnić tych braków. Dlatego obecne terapie skupiają się wyłącznie na ratowaniu tego, co jeszcze funkcjonuje .

Nowe badania, opublikowane właśnie w „Cell Biomaterials”, mogą jednak wszystko zmienić. Zespół z amerykańskiego uniwersytetu udowodnił, że chory mózg można chemicznie „zmusić” do wyprodukowania zupełnie nowych komórek nerwowych. Badacze zastosowali nowatorską terapię opartą na nanożelu.

Peisheng Xu odwraca objawy Alzheimera u myszy

Największym sprawdzianem dla terapii były eksperymenty na myszach w zaawansowanym stadium choroby Alzheimera . Gryzonie te, podobnie jak ludzcy pacjenci, cierpią na zaniki pamięci i tracą podstawowe instynkty – na przykład przestają budować gniazda, co jest odpowiednikiem utraty zdolności do wykonywania codziennych, domowych czynności u ludzi.

Zastosowana przez amerykańskich badaczy kuracja przyniosła spektakularne rezultaty. – Już po jednym zastrzyku widzieliśmy wyraźną różnicę w zachowaniu zwierząt. Po dwóch wstrzyknięciach te myszy po prostu stały się mądrzejsze – tłumaczy prof. Peisheng Xu, główny autor badania.

Gryzonie w ciągu zaledwie kilku tygodni odzyskały zdolność budowania gniazd i ze znacznie większą precyzją pokonywały wodne labirynty testujące ich pamięć. Analiza wykazała, że w ich mózgach zmniejszył się stan zapalny, zniknęły toksyczne złogi białkowe , a gęstość zdrowych neuronów radykalnie wzrosła.

Jak naukowcom udało się osiągnąć to, co do tej pory wydawało się niemożliwe?

Nanożel, który wymazuje blokady w mózgu

Kluczem do naprawienia zniszczeń okazały się astrocyty – specyficzne komórki wspierające pracę mózgu . W okresie rozwoju płodowego mają one naturalną zdolność przekształcania się w neurony. Jednak w dorosłym życiu proces ten jest całkowicie zablokowany przez jedno białko o nazwie PTBP1 .

Naukowcy postanowili pozbyć się tej biologicznej blokady. Wykorzystali do tego innowacyjną technologię o nazwie Nano-ERASER . To wstrzykiwany nanożel pełen przeciwciał, który precyzyjnie namierza i niszczy białko PTBP1. Efekt przeszedł oczekiwania badaczy. W laboratoryjnych modelach mózgu , po usunięciu blokującego białka, astrocyty masowo zaczęły zamieniać się w nowe, w pełni funkcjonalne neurony , które natychmiast zaczęły łączyć się w sieci. To właśnie one zastąpiły martwe komórki i przywróciły myszom pamięć.

Dlaczego do wyników trzeba podchodzić z rezerwą?

Mimo obiecujących rezultatów strategia oparta na PTBP1 pozostaje w nauce przedmiotem sporu . Głośne wcześniejsze doniesienia o przekształcaniu astrocytów w neurony i poprawie objawów choroby Parkinsona u myszy nie zawsze udawało się powtórzyć. W 2022 roku odrębny zespół wykazał, że obniżenie PTBP1 nie przekształciło astrocytów w neurony hipokampa w kilku mysich modelach choroby Alzheimera ani nie złagodziło deficytów poznawczych. Najnowsze badania są jednak obiecujące.

Na tym wczesnym etapie nie ma jednak gwarancji, że podobne efekty wystąpią u ludzi . Zespół planuje najpierw przetestować metodę w dłuższym okresie oraz na ssakach naczelnych. – Jeśli uda nam się doprowadzić ją do kliniki, będziemy mogli dać nadzieję pacjentom z chorobą Alzheimera – powiedział Xu.

Źródło: Cell Biomaterials , sci.news , The Journal of Neuroscience , Nature

Szukasz więcej inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler .

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.