Leming norweski to jeden z ewolucyjnie najmłodszych ssaków na świecie

Pełny tekst

Spis treści

Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego

Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym

Zaskakujące zachowania lemingów – mit o „samobójstwach”

Badacze z Uniwersytetu Sztokholmskiego , wykorzystując sekwencjonowanie i zaawansowane analizy genetyczne, odkryli zaskakującą historię ewolucyjną leminga norweskiego ( Lemmus lemmus ). Wyniki ich pracy, opublikowane w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Sciences" wskazują że jest to jeden z ewolucyjnie najmłodszych gatunków ssaków .

Naukowcy poznali przeszłość leminga norweskiego

Leming norweski oddzielił się od swojego najbliższego krewnego – leminga zachodniosyberyjskiego – około 35 000 lat temu , czyli podczas ostatniego zlodowacenia . Odgrywa on kluczową rolę ekologiczną w tundrze Półwyspu Fennoskandzkiego, obejmującego Norwegię , Szwecję, Finlandię i część Rosji. Zwierzak ten jest podstawowym źródłem pożywienia dla wielu drapieżników , w tym zagrożonego lisa polarnego. Dotychczas jednak nie był szczegółowo zbadany genetycznie.

Szwedzkie badanie porównało genomy dziewięciu współczesnych oraz dwóch kopalnych osobników lemingów. Wyniki wykazały, że leming norweski i zachodniosyberyjski stanowią odrębne linie ewolucyjne . Co ciekawe, nie znaleziono dowodów na krzyżowanie się tych dwóch gatunków , mimo że ich zasięgi prawie się pokrywają, a rozdzieliły się stosunkowo niedawno. To przypadek dość nietypowy wśród blisko spokrewnionych i żyjących na tym samym terenie ssaków .

Nietypowe mutacje i brak krzyżowania z bliskim krewnym

Zespół badaczy zidentyfikował setki unikalnych mutacji u leminga norweskiego, szczególnie w genach odpowiadających za kolor sierści, metabolizm tłuszczu i (prawdopodobnie) zachowanie . Te różnice genetyczne tłumaczą charakterystyczne czarno-żółte umaszczenie oraz wyjątkową zdolność do aktywności zimą , co uznawane jest za przystosowanie do surowych warunków klimatycznych i presji drapieżników.

Badanie dostarczyło również nowych informacji na temat filogenezy rodzaju Lemmus , potwierdzając przy okazji status leminga wschodniosyberyjskiego jako odrębnego gatunku (Lemmus paulus) oraz porządkując długo niejasną taksonomię tej grupy.

Zaskakujące zachowania lemingów – mit o „samobójstwach”

Lemingi to niewielkie gryzonie z rodziny chomikowatych , zamieszkujące głównie tundrę Eurazji i Ameryki Północnej . Słyną z cyklicznych wahań liczebności populacji, która co jakiś czas gwałtownie wzrasta . Duże liczby lemingów podejmują wtedy migracje z przegęszczonych terenów , ginąc przy okazji za sprawą drapieżników lub tracąc życie np. płynąc w rzekach, a nawet morzu. To zachowanie zrodziło nieprawdziwe przekonanie, że lemingi popełniają „zbiorowe samobójstwo” i są mało inteligentnymi zwierzętami.

Źródło: Proceedings of the National Academy of Sciences

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Dziennikarka „National Geographic Traveler" i „Kaleidoscope". Przez wiele lat również fotoedytorka w agencjach fotograficznych i magazynach. W National-Geographic.pl pisze przede wszystkim o przyrodzie. Lubi podróże po nieoczywistych miejscach, mięso i wino.