Firma Kindred stworzyła psy z edytowanym genem CRISPR — bez alergii, ale z pytaniami etycznymi

Pełny tekst

Spis treści:

„Kreacja” Alfiego i Baileya

Czy modyfikacja jednego genu naprawdę znosi alergie?

Psy antyalergiczne – prawda czy mit?

Czy „każdy zasługuje na psa”, a modyfikowanie psów jest etyczne?

„Każdy zasługuje na psa” – takim hasłem (z którym można by się mocno spierać) amerykańska firma biotechnologiczna Kindred Companion Sciences reklamuje swoje najnowsze osiągnięcie: genetycznie zmodyfikowane psy nie powodujące alergii . Dwa beagle, Alfie i Bailey , są pierwszymi osobnikami z wyłączonym genem odpowiedzialnym za produkcję głównego uczulającego ludzi psiego białka. Geny dwóch psiaków edytowano za pomocą technologii CRISPR Cas9 . Obydwa we wrześniu tego roku skończą dwa lata i, według Matta Walkera , jednego z założycieli firmy, są całkowicie zdrowe. Jednak co o tym nowym „wynalazku” mówi nauka i etyka?

„Kreacja” Alfiego i Baileya

Impulsem do stworzenia firmy Kindred i zajęcia się edycją psich genów było doświadczenie Matta Walkera, który sam zmaga się z alergiami i, jak dotąd, nie mógł pozwolić sobie na posiadanie psa. Jego wcześniejsze doświadczenie naukowe obejmowało edycję genów metodą CRISPR Cas9 u prostych bezkręgowców, podczas badań nad formowaniem się neuronów. Firmę Kindred założył w 2020 roku z jednym celem: stworzyć psy nie powodujące alergii.

Naukowcy z Kindred wyizolowali komórki skóry beagli i za pomocą techniki CRISPR Cas9 zmienili gen Can f 1, dodając do niego jeden nukleotyd na początku łańcucha DNA . W rezultacie gen stał się nieczytelny i nie kodował żadnego białka. Kiedy naukowcy upewnili się, że w komórkach zaszła tylko pożądana przez nich zmiana, bez dodatkowych, potencjalnie groźnych mutacji, rozpoczęli ich klonowanie. Następnie umieścili je w 25 psich zarodkach, z których 2 udało się doprowadzić do pełnej ciąży u psiej surogatki. Tak urodziły się Alfie i Bailey. Ten drugi został wymarzonym psem Matta Walkera , który w rozmowie z New Scientist stwierdził, że nie ma żadnych objawów alergii.

Czy modyfikacja jednego genu naprawdę znosi alergie?

Can f 1 nie jest jedynym genem psów, którego białko może powodować alergie u ludzi. Wiadomo, że za mniejszą ich ilość odpowiadają także cztery inne geny oznaczane Can f 2-Can f 5 . Walker deklaruje, że jeśli okaże się, iż zmodyfikowane psy nadal powodują alergie u części ludzi, Kindred zajmie się także nimi.

Naukowcy firmy opublikowali artykuł naukowy w „The CRISPR Journal”, opisujący całą procedurę edycji genu Alfie i Baileya, dowodzący że aktywność Can f 1 całkowicie wygasła. Jednak dokładnej funkcji tego genu wciąż nie znamy, dlatego trudno ocenić długofalowe konsekwencje dla zdrowia zwierząt . Firma twierdzi, że badania na myszach nie budzą niepokoju, a zdrowie obu psów jest pieczołowicie monitorowane – i będzie, do końca ich życia.

Póki co nie ma możliwości „zamówienia” sobie takiego psa . Firma musi najpierw zapewnić sobie zgodę amerykańskiej agencji FDA, a następnie osobno dla każdej rasy wyhodować odpowiednią ilość psów-założycieli , które będą mogły już być rozmnażane w sposób naturalny, bez modyfikacji genetycznych.

Psy antyalergiczne – prawda czy mit?

Alfie i Bailey to co prawda pierwsze psy z genami zmienionymi metodą CRISPR Cas9, ale bynajmniej nie pierwsze uważane za hipoalergiczne . Według powszechnego przekonania istnieje kilka ras psów nie powodujących alergii, m.in. pudel czy portugalski pies dowodny . Ale nie ma na to dowodów naukowych – rasy te, tak samo jak cała reszta psów, produkują białko kodowane przez gen Can f 1 , czego przekonująco dowodzi American Academy of Asthma and Immunology. Niewielki efekt antyalergiczny tych ras wynikać może wyłącznie ze specyfiki ich okrywy włosowej .

Czy „każdy zasługuje na psa”, a modyfikowanie psów jest etyczne?

Z tymi twierdzeniami można się spierać. Każdy, kto zetknął się np. z problemem bezdomności psów będzie tu mieć wątpliwości. Z pewnością nie każdy zasługuje na psa, nie każdy psa mieć powinien i nie każdy, nawet o najlepszych intencjach, nadaje się do adopcji bezdomnego psa. Problem nadmiernej ilości psów, ich bezdomności oraz niewiedzy opiekunów o potrzebach gatunkowych psów narasta w krajach uprzemysłowionych, także w Polsce.

Modyfikowanie psiego wyglądu, a teraz także genów, jest potrzebą ludzi – nie psów. Powołaliśmy do życia np. rasy brachycefaliczne , u których trudności z oddychaniem i termoregulacją są wpisane w życie. Próbujemy na wiele sposobów dostosować psy do własnych potrzeb, często zapominając o ich niezbędnych potrzebach gatunkowych: swobodnym ruchu, kontakcie z innymi psami, niezakłóconym odpoczynku .

Matt Walker w rozmowie z New Scientist argumentuje, że alergie są jednym z głównych powodów (25% przypadków) oddawania psów do schronisk w USA . – Nie edytujemy psich genów dla estetyki czy jako ciekawostki. Alergie to poważny problem zdrowotny – mówi naukowiec. Czy kolejny sposób na „przykrojenie” psów do naszych oczekiwań wyjdzie zwierzętom na dobre? Raczej trudno tego oczekiwać.

Źródła : New Scientist , Kindred Companion Sciences , The CRISPR Journal , American Academy of Asthma and Immunology

Szukasz inspirujących podróży, fascynujących odkryć i opowieści ze świata nauki? Skorzystaj ze specjalnej oferty prenumeraty magazynów National Geographic Polska i National Geographic Traveler .

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.