Pokolenie Z odwraca się od algorytmów i wraca do urządzeń analogowych

Pełny tekst

Ostatnie lata przynoszą wyraźny powrót do analogowych i prostszych urządzeń. Co ciekawe, coraz chętniej sięga po nie pokolenie Z, które dorastało w czasie największego cyfrowego przyspieszenia . Pojawia się jednak pytanie: dlaczego?

Przebodźcowane społeczeństwo w erze Internetu

Ekrany stały się nieodłącznym elementem codzienności. W 2024 roku liczba aktywnych użytkowników mediów społecznościowych przekroczyła 5 miliardów , a w kolejnych latach nadal rosła. Nie wspominając o tym, że komputer, laptop czy telefon stały się podstawowymi narzędziami pracy. Patrząc przez pryzmat codzienności – obecnie, idąc do sklepu, często najlepiej mieć pobraną aplikację. Nawet gdy urządzenie leży obok albo jest schowane, co chwilę rozlega się dźwięk powiadomienia z nowym mailem lub wiadomością. Statystyki pokazują, że przeciętny dorosły internauta spędza online ponad 6 godzin dziennie , a przedstawiciele pokolenia Z należą do grup szczególnie intensywnie korzystających z mediów społecznościowych i w ich przypadku średnia wynosi 9 godzin .

Wszystko za sprawą coraz bardziej przemyślanych i złożonych algorytmów , które pozwalają platformom rekomendować lepiej dopasowane treści. Dochodzi do tego tempo, w jakim są one dostarczane. Platformy takie jak TikTok czy Instagram , które obecnie należą do najpopularniejszych wśród młodych użytkowników, koncentrują się wokół szybkiej konsumpcji treści .

Współczesny odbiorca szybko się nudzi, dlatego klipy trwają najczęściej kilkanaście sekund i mieszczą w sobie dynamicznie zmieniające się ujęcia. W ostatnim czasie popularne stały się nawet filmy dzielone na pół , w których na każdej części ekranu równocześnie pojawia się inny obraz.

Detoks od ekranu realnie wpływa na zdrowie psychiczne

Takie zabiegi i sposób kształtowania uwagi odbiorcy mogą wpływać na koncentrację i pamięć . Przetwarzanie dużej ilości informacji, szybkie konsumowanie treści i śledzenie jednocześnie kilku rozmów lub bodźców o różnym ładunku emocjonalnym może pogarszać jakość uwagi. Badania pokazują również, że długi czas spędzany przed ekranem może niekorzystnie wpływać na zdrowie psychiczne .

Grupa badaczy z Austrii przeprowadziła w tym celu badanie z udziałem 111 zdrowych studentów w wieku od 18 do 29 lat , którzy korzystali ze smartfona co najmniej 3 godziny dziennie. Następnie uczestników podzielono na dwie grupy – jedna miała korzystać z telefonu tak jak do tej pory, natomiast druga przez 3 tygodnie ograniczała czas korzystania ze smartfona do maksymalnie 2 godzin dziennie . Przy pomocy kwestionariuszy badacze sprawdzali między innymi dobrostan, objawy depresji, stres i jakość snu . Po trzech tygodniach u grupy ze zredukowanym czasem przed ekranem zaobserwowano poprawę wybranych wskaźników zdrowia psychicznego.

Pokazuje to, że ograniczenie czasu korzystania ze smartfona może korzystnie wpływać na samopoczucie . Wydawać by się mogło, że urok mediów społecznościowych jest znacznie silniejszy. Okazuje się jednak, że niekoniecznie.

Going analogue. Kontrola życia w świecie algorytmów

Pokolenie Z to grupa najmocniej narażona na internetowe uzależnienie. W ostatnich latach zauważono jednak nowy trend. Okazuje się, że grupa statystycznie spędzająca bardzo dużo czasu online, zaczyna być tym zmęczona . Przeciążenie, przebodźcowanie, gorsza koncentracja i pogorszone samopoczucie sprawiają, że Zetki tęsknią za wolniejszym tempem . Coraz nowsze technologie, choć wciąż atrakcyjne i zaawansowane, dają tak szeroki wybór, że podejmowanie decyzji staje się trudniejsze.

Coraz więcej młodych osób wraca do prostszych rozwiązań . Starsze technologie mają ograniczenia, które z perspektywy świata algorytmów, aplikacji i sztucznej inteligencji, stają się pożądane. Dają poczucie kontroli i większej uważności. Dlatego trwający od kilku lat ruch „going analogue” w 2026 roku stał się jeszcze bardziej widoczny , a wraz z nim powróciły rozwiązania sprzed dekad.

Do czego wraca pokolenie Z?

Aparaty kompaktowe

Coraz większą popularność zyskują sklepy ze starymi aparatami kompaktowymi i aparatami na kliszę . Mimo że obecnie smartfony mają wbudowane bardzo zaawansowane aparaty, pokolenie Z zatęskniło za klimatem zdjęć z lat 90. i początku lat 2000 . Niepowtarzalny efekt, niepewność przy wywoływaniu zdjęć oraz kilka kroków, które trzeba wykonać ręcznie, sprawiają, że to chętnie wybierany sposób na uwiecznianie wspomnień. W świecie natychmiastowego podglądu i automatycznych filtrów aparat staje się nie tylko narzędziem, ale też doświadczeniem .

Płyty CD, kasety i iPody

Wydawać by się mogło, że czas kaset, iPodów i płyt CD przeminął na dobre. Nic dziwnego – coraz rzadziej można spotkać odtwarzacze, które pozwalają z nich korzystać. Poza tym istnieje dziś wiele platform oferujących niemal nieograniczony wybór utworów w ramach miesięcznej subskrypcji. Co ciekawe, według Hindustan Times w 2025 roku na eBayu ceny wybranych modeli iPodów wzrosły o 40, a nawet 60 procent , a urządzenia były wyszukiwane średnio około 1300 razy na godzinę. Natomiast raport Luminate wykazał, że sprzedaż płyt CD w USA w pierwszej połowie 2026 roku wzrosła o 16 procent . Dla młodych odbiorców fizyczny nośnik coraz częściej oznacza coś więcej niż samą muzykę – jest przedmiotem kolekcjonerskim, symbolem estetyki i sposobem na bardziej świadome słuchanie.

Telefony z klapką

Smartfony sprawiają, że jesteśmy dostępni dla innych praktycznie przez cały czas. Ich największa zaleta stała się jednak jednocześnie jedną z największych wad. Pokolenie Z zaczęło tęsknić za telefonami z klapką i klawiaturą, które dają więcej prywatności i ograniczają czas spędzony przed ekranem . Zainteresowanie takimi urządzeniami wzrosło między innymi dzięki TikTokowi , gdzie telefony typu „dumbphone” stały się symbolem cyfrowego detoksu . Nie oznacza to masowej rezygnacji ze smartfonów, ale raczej próbę odzyskania kontroli nad czasem, uwagą i własną dostępnością.

Źródła: Neuro Lauch , National Library of Medicine , Hindustan Times , The Guardian , Demandsage

Nasza autorka

Gabriela Celińska

Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.