Dunaj, Ren, Loara, Pad i Wisła biją rekordy niskich stanów wody

Pełny tekst

Fale upałów oraz dotkliwy brak opadów doprowadziły największe europejskie rzeki do rekordowo niskich poziomów wody . Problem nie jest lokalny – dotyczy wielu krajów i wielu rzek, kluczowych dla przemysłu, gospodarki i energetyki. Wysychają nawet rzeki ogromne, i to jednocześnie , w wielu miejscach. Europa mierzy się z bezprecedensową sytuacją hydrologiczną.

Kryzys wodny w Europie

Największe rzeki Europy – Pad we Włoszech, Loara we Francji, Ren w Niemczech oraz Dunaj płynący przez Europę Środkową – osiągnęły nienotowane od lat minima. We Francji susza objęła niemal cały kraj – w połowie lipca ostrzeżenia obowiązywały na 85% jej terytorium , podczas gdy zaledwie dwa lata wcześniej problem ten dotyczył niespełna 2%. Szczególnie trudna sytuacja panuje na Loarze, i to ponownie - suszę odnotowano tam także w 2022 roku.

W Niemczech kluczowy dla gospodarki Ren osiągnął historyczne minimum , co w miastach takich jak Kolonia czy Düsseldorf pozwala na przechodzenie przez rzekę pieszo. Operatorzy barek transportowych byli zmuszeni do ograniczenia ładunków do zaledwie jednej piątej ich normalnej wagi , co paraliżuje łańcuchy dostaw dla przemysłu stalowego i chemicznego. Dodatkowo eksperci ostrzegają, że osłabienie naturalnej filtracji spowodowane suszą może podnieść koszty uzdatniania wody pitnej dla milionów mieszkańców nawet o 30%.

Z kolei na Węgrzech wysychający Dunaj stał się bezpośrednim zagrożeniem dla bezpieczeństwa energetycznego kraju . Niski przepływ w rejonie elektrowni jądrowej Paks niemal uniemożliwił chłodzenie reaktorów, co zmusiło władze do apelu o oszczędzanie energii elektrycznej. Na Węgrzech odnotowano temperatury sięgające 42 st. Celsjusza , co potęguje parowanie i pogłębia deficyt wody.

W Rumunii wojsko było zmuszone do kontrolowanych eksplozji w korycie Dunaju, by zapewnić dopływ wody do chłodzenia elektrowni Cernavodă.

Rekordowo niski stan Wisły i susza hydrologiczna w Polsce

Na stacji Warszawa-Bulwary odnotowano rekordowy poziom Wisły wynoszący zaledwie 103 cm . Według aktualnych (10 sierpnia 2026) komunikatów hydrologicznych IMGW, na 344 stacjach w całym kraju przepływy wody spadły poniżej średniego niskiego przepływu z wielolecia (SNQ), a aż 66% stacji pomiarowych znajduje się w strefie wody niskiej . W znacznej części kraju utrzymują się ostrzeżenia przed suszą hydrologiczną.

Eksperci IMGW podkreślają, że letnie burze, których od początku sierpnia było w kraju całkiem sporo, nie rozwiązują problemu – wzrosty poziomu wód są chwilowe. Dla odbudowy zasobów konieczne są długotrwałe i jednostajne opady o niskim natężeniu .

Susza odsłania ślady historii

Susza odsłania niezwykłe obiekty, które przez dekady, a nawet wieki były ukryte pod wodą. W Bułgarii, w pobliżu miejscowości Gigen, niski stan Dunaju ujawnił fundamenty mostu Konstantyna z IV wieku n.e. , będącego niegdyś jedną z najdłuższych konstrukcji starożytności.

W Serbii, w rejonie miejscowości Prahovo, z rzeki wyłoniły się wraki dziesiątek niemieckich okrętów wojennych zatopionych celowo w 1944 roku. Wiele z tych jednostek wciąż może zawierać niewybuchy, co stwarza realne niebezpieczeństwo.

W Budapeszcie wysychające koryto rzeki odsłoniło wojskowy motocykl z czasów II wojny światowej, a w miejscowości Baja na Węgrzech ukazał się wrak statku z tego samego okresu.

Na Słowacji w miejscowości Virt policja musiała zabezpieczyć 700-kilogramową brytyjską bombę lotniczą , którą następnie w bezpieczny sposób zdetonowano.

Dramat ryb na Węgrzech

Kryzys wodny dotkliwie uderzył w węgierską branżę hodowli ryb, szczególnie w systemie mokradeł Rétimajor . Z powodu upałów i obniżającego się poziomu wody umarło tam około 150 ton ryb, a straty materialne szacuje się na 165 mln forintów . Woda w płytkich stawach nagrzewa się do temperatury ponad 30 stopni Celsjusza, co przy głębokości zaledwie 40 cm prowadzi do drastycznego spadku nasycenia tlenem.

Hodowcy ryb wskazują na konflikt interesów: woda jest w pierwszej kolejności wypompowywana przez rolników do nawadniania pól, przez co nie dociera do niżej położonych gospodarstw rybnych. Brak wody w stawach to nie tylko straty gospodarcze, ale i katastrofa ekologiczna dla chronionych obszarów Natura 2000 , zamieszkiwanych przez ponad 200 gatunków ptaków.

Źródła : IMGW , Onet , DW , Euronews , Reuters , Copernicus , The Independent , The Guardian

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.