Polscy archeolodzy ruszyli na Serengeti badać początki człowieka

Pełny tekst

Tanzański Park Narodowy Serengeti to największy chroniony obszar na świecie, sąsiadujący z Wąwozem Olduvai , gdzie odkryto kluczowe szczątki hominidów sprzed kilku milionów lat.

Mimo ogromnego znaczenia, samo Serengeti pozostawało archeologiczną białą plamą , gdyż od lat 70. XX wieku nie prowadzono tam systematycznych badań. Polacy pojawili się tam na zaproszenia ze strony tanzańskich władz. Wcześniej działali w Sudanie , ale niestabilna sytuacja polityczna w tamtym rejonie zmusiła ich do zmiany kierunku badań. – To zarówno splot przypadkowych wydarzeń , jak i spełnienie zawodowych i osobistych marzeń – mówi szefowa ekspedycji prof. Marta Osypińska z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Wrocławskiego.

Pierwsza taka ekspedycja

Latem 2026 roku rusza pierwszy pełnowymiarowy sezon polskiej misji w Serengeti , będący efektem współpracy Uniwersytetu Wrocławskiego, PAN oraz partnerów z Tanzanii . Ekspedycja, licząca 17 osób , musi zmierzyć się z gigantycznym wyzwaniem logistycznym . Pierwszym zadaniem jest transport do bazy w głębi parku całego wyposażenie, od sprzętu badawczego po zaplecze socjalne.

– To pierwsze polskie badania na tak dużą skalę . Celem ekspedycji jest odkrywanie śladów osadnictwa oraz odtworzenie historii wzajemnych relacji ludzi, zwierząt i środowiska w jednym z najcenniejszych krajobrazów Afryki – opowiada prof. Marta Osypińska.

W Tanzanii dekadę temu działał też Maciej Grzelczyk , który badał w rejonie Kondoa jej sztukę naskalną .

Śladami współczesnego człowieka i jego ewolucji

Głównym celem badawczym jest okres środkowej i późnej epoki kamienia , kiedy kształtował się anatomicznie współczesny człowiek . Naukowców szczególnie interesuje ewolucja kognitywna : opanowanie ognia , organizacja obozowisk oraz początki sztuki i zdobnictwa.

To właśnie tutaj nasi przodkowie wykształcili cechy, które pozwoliły im zdominować świat . – To na terenie wschodnioafrykańskich sawann, w relacjach z tą przyrodą i zwierzętami, nabywaliśmy cech, które zadecydowały o ostatecznym sukcesie naszego gatunku w ekspansji na cały glob – wyjaśnia ekspertka.

Nowoczesna technologia w służbie archeologii

Archeolodzy wykorzystają drony, zdjęcia satelitarne oraz systemy GIS i GPS do mapowania terenu . Multidyscyplinarny zespół dąży do stworzenia pierwszej precyzyjnej mapy archeologicznej parku , testując przy tym przydatność nowoczesnych metod w specyficznych warunkach geologicznych Afryki.

– Wykorzystanie jak najpełniejszego spektrum dostępnych obecnie nauce nowoczesnych technik i technologii w badaniach archeologicznych jest jednym z naszych głównych celów – deklaruje prof. Osypińska.

Co już udało się odkryć?

Wstępne rozpoznanie terenu w 2024 roku przyniosło sensacyjne rezultaty: zidentyfikowano ponad 30 stanowisk , nieznane malowidła naskalne oraz liczne narzędzia kamienne i ceramikę.

Szczególnie cenne są znaleziska zmineralizowanych kości zwierzęcych i paciorków ze strusich jaj , które świadczą o bogatej kulturze dawnych mieszkańców sawanny. Badacze liczą na odkrycie pełnej sekwencji prahistorii kontynentu. – Nie jest wykluczone , że trafimy na stanowiska sprzed milionów lat , z dolnego paleolitu. Nie jest wykluczone, że ze szczątkami hominidów – uważa ekspertka.

Źródła : Uniwersytet Wrocławski , materiały prasowe UWr

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.