Bliźnięta z Efezu pochowane w latrynie — odkryto rzadką mutację genetyczną

Pełny tekst

Zespół z Austriackiej Akademii Nauk natrafił na kamienny grób (tzw. cystę) podczas wykopalisk w rzymskim odeonie – antycznym budynku przeznaczonym do występów muzycznych, zlokalizowanym na uświęconym terenie dawnej Świątyni Artemidy. Sama konstrukcja grobu datowana jest na VIII–IX wiek , czyli czasy Cesarstwa Bizantyjskiego.

Największe zdumienie badaczy wywołała jednak jego lokalizacja. Zmarłych w Efezie zazwyczaj chowano na oficjalnym cmentarzu. Tymczasem te maleńkie ciała złożono w dawnym kanale latrynowym , dobudowanym do odeonu setki lat wcześniej.

Przedwczesny poród i genetyczna anomalia

Wewnątrz kamiennej skrzyni archeolodzy odnaleźli dwa maleńkie szkielety złożone tuż obok siebie . Rozmiar kości wskazuje, że dzieci przyszły na świat przedwcześnie, w połowie 8. miesiąca ciąży . Wspólny pochówek w bezpośrednim kontakcie fizycznym oraz niemal identyczny wiek zmarłych pozwalają badaczom z ogromnym prawdopodobieństwem założyć, że mamy do czynienia z bliźniętami .

Analiza osteologiczna, przeprowadzona przez bioarcheolożkę Caroline Partiot , nie wykazała śladów chorób zakaźnych ani urazów. Ujawniła za to coś znacznie bardziej wyjątkowego. Jedno z niemowląt posiadało dodatkowe żebro szyjne .

To bardzo rzadka cecha dziedziczna, występująca współcześnie u około 1% populacji. O ile u dorosłych zazwyczaj nie powoduje żadnych objawów, w przypadku płodów i noworodków jest często powiązana z anomaliami w genach Hox , które sterują wczesnym rozwojem zarodkowym organizmu. Tego typu genetyczne błędy mogą prowadzić do przedwczesnego porodu, poronienia lub nagłej śmierci łóżeczkowej. Jak zaznaczają badacze, to pierwszy w historii archeologii udokumentowany przypadek bliźniąt z taką wadą anatomiczną.

Szacunek na granicy dwóch światów

Pozostaje pytanie – dlaczego rodzina wybrała na miejsce spoczynku zrujnowaną latrynę? Naukowcy przypuszczają, że kluczem jest religia. W czasach bizantyjskich śmiertelność noworodków i matek była drastycznie wysoka, a zmarłe przedwcześnie bliźnięta najprawdopodobniej nie zdążyły przyjąć chrztu . W świetle surowych, chrześcijańskich zasad wykluczało to możliwość pochówku na poświęconej ziemi oficjalnego cmentarza.

Badacze z Austriackiej Akademii Nauk uważają, że ukrycie ciał w solidnym, kamiennym grobie na terenie dawnej świątyni było kompromisem między kościelnymi zakazami a ludzką potrzebą opieki nad zmarłym potomstwem . Konstrukcja chroniła ciała przed drapieżnikami i przetrwała nienaruszona przez 1200 lat.

Według archeologów to nie było potajemne pozbycie się zwłok, lecz pełen szacunku pochówek , który miał zapewnić najsłabszym członkom społeczności należne im bezpieczeństwo . Wybór dawnej latryny mógł być po prostu niezbyt fortunny, ale konieczny.

Źródło: Childhood in the Past

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.