Gdzie kręcono „Odyseję" Nolana? Grecja, Afryka i surowe europejskie plenery

Pełny tekst

Podróż Odyseusza trudno nazwać udaną wyprawą. Po drodze jego załoga trafia na sztormy, gubi kurs, rozbija statki, mierzy się z głodem i kolejnymi przeszkodami, które raz po raz oddalają bohatera od rodzinnej Itaki. Najnowsza ekranizacja eposu Homera w reżyserii Christophera Nolana może jednak zainspirować do zupełnie innego rodzaju podróży. Film powstawał w niezwykłych zakątkach Europy i Afryki , których surowe krajobrazy doskonale oddają atmosferę jednej z najsłynniejszych wypraw w historii literatury. Gdzie kręcono „Odyseję” i które z tych miejsc można odwiedzić także dziś?

Grecja. To tutaj powstały najważniejsze sceny „Odysei” Christophera Nolana

Choć ekipa filmowa pracowała na kilku kontynentach, właśnie Grecja stała się sercem produkcji „Odysei”. Zdjęcia realizowano przede wszystkim na Peloponezie – w regionie, który od wieków kojarzony jest z mitologią i światem Homera. Filmowcy wykorzystali m.in. malowniczą plażę Voidokilia, słynącą z zatoki w kształcie podkowy, a także znajdującą się nieopodal Jaskinię Nestora , gdzie nakręcono sceny związane z cyklopem Polifemem.

W kadrze pojawiają się również średniowieczny zamek w Methoni, monumentalny Akrokorynt oraz okolice Pylos i Mesenii . Właśnie tutaj powstawały sceny związane z Itaką, Spartą oraz podróżą Telemacha poszukującego informacji o ojcu. Aby zachować autentyczny charakter produkcji, do portu w Pylos sprowadzono nawet 37-metrową replikę starożytnej triery, a statyści przeszli szkolenie z wioślarstwa. Jak podkreślała scenografka Ruth De Jong, Nolanowi zależało, by na ekranie wyraźnie było czuć siłę śródziemnomorskiego wiatru i surowość krajobrazu, zamiast pocztówkowych, idealnie skąpanych w słońcu widoków.

Włochy. Favignana i Wyspy Liparyjskie stały się filmową Itaką

Drugim filarem zdjęć były południowe Włochy , a szczególnie sycylijska wyspa Favignana oraz archipelag Wysp Liparyjskich . To właśnie Favignana, położona u zachodnich wybrzeży Sycylii, wcieliła się w filmową Itakę. Twórców zachwyciły przede wszystkim niewielkie zaludnienie, krystaliczna woda i XV-wieczna twierdza Santa Caterina górująca nad wyspą.

Aby dotrzeć na plan, aktorzy i członkowie ekipy codziennie pokonywali pieszo kilkudziesięciominutową trasę pod górę , natomiast ciężki sprzęt transportowano śmigłowcami. Zdjęcia realizowano poza sezonem turystycznym, dzięki czemu udało się uchwycić niemal bezludne krajobrazy.

Część scen powstała także na Wyspach Liparyjskich , w tym na Lipari, Vulcano i Basiluzzo . To miejsca od dawna utożsamiane z krainą Eola – strażnika wiatrów z „Odysei”. Wulkaniczne wyspy, fumarole oraz niemal nieustannie aktywny Stromboli od wieków pobudzały wyobraźnię żeglarzy i nic dziwnego, że właśnie tutaj Nolan postanowił stworzyć jedne z najbardziej widowiskowych ujęć swojej ekranizacji .

Maroko stało się filmową Troją. Tutaj zbudowano monumentalne dekoracje

Choć akcja eposu rozpoczyna się pod murami Troi, zdjęcia do tych scen nie powstawały w Turcji. Christopher Nolan zdecydował się przenieść filmowców do Maroka , gdzie wykorzystano wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO ksar Aït Benhaddou – jedną z najbardziej rozpoznawalnych historycznych osad świata. Na potrzeby produkcji obok zabytkowej wioski powstały ogromne dekoracje przedstawiające Troję, zajmujące powierzchnię blisko hektara.

Co ciekawe, scenografię od początku projektowano z myślą o spektakularnym finale i po zakończeniu zdjęć mogła zostać spalona na oczach kamer. Scenografka Ruth De Jong wspominała później, że lokalne władze zgodziły się na realizację efektownych scen pod jednym warunkiem: „Możecie spalić swoją Troję, ale nie naszą wioskę”. W Maroku kręcono również sceny w Marrakeszu , który posłużył jako wnętrza pałacu Menelaosa, a także na atlantyckim wybrzeżu w Essaouirze , gdzie powstały ujęcia związane z koniem trojańskim i początkiem wielkiej podróży Odyseusza.

Słoneczny plan filmowy w cieniu kontrowersji

Część zdjęć realizowano także w okolicach miasta Dakhla na terytorium Sahary Zachodniej , którego status pozostaje przedmiotem międzynarodowego sporu. Decyzja ta spotkała się z krytyką organizatorów festiwalu FiSahara, którzy uznali, że wybór tej lokalizacji może przyczyniać się do normalizowania marokańskiej kontroli nad tym obszarem. Niektórzy nazywają nawet saharyjczyków współczesnymi „Odyseuszami”. Christopher Nolan nie odniósł się publicznie do tych zarzutów. Mimo kontrowersji surowe krajobrazy gór Atlas, pustynne plenery i wybrzeże Atlantyku nadały filmowi monumentalny, ponadczasowy charakter, doskonale oddający skalę jednej z najsłynniejszych podróży w historii literatury.

Islandia i Szkocja. To tutaj Nolan stworzył najbardziej tajemnicze miejsca „Odysei”

W przeciwieństwie do klasycznych ekranizacji mitów greckich Christopher Nolan świadomie szukał miejsc, które nie kojarzą się ze słonecznym Morzem Śródziemnym. Od początku wiedział, że sceny rozgrywające się w Hadesie chce nakręcić na Islandii . Zdjęcia powstały między innymi na czarnych plażach u stóp góry Hjörleifshöfði , a także w mniej znanych zakątkach wyspy, z dala od najpopularniejszych atrakcji turystycznych. Reżyserowi zależało na tym, by podziemia nie przypominały mrocznej jaskini, lecz bezkresny, niemal pozaziemski krajobraz skąpany w letnim świetle, które na Islandii niemal nie gaśnie.

Zupełnie inny klimat otrzymała natomiast siedziba czarodziejki Kirke. Te sceny powstały na szkockim wybrzeżu Moray Firth , w okolicach Cullen, gdzie strome klify i zielone wzgórza stworzyły idealne tło dla samotnego domu bohaterki. Filmowcy pracowali również w rejonie zamku Findlater oraz lasu Culbin , a w porcie Inverness można było zobaczyć pełnowymiarowy drewniany statek przygotowany specjalnie na potrzeby produkcji.

Malta i prawdziwa Itaka. Miejsca, które od wieków kojarzą się z Odyseuszem

Ostatnim ważnym przystankiem filmowców była Malta , od dawna utożsamiana z mityczną wyspą Ogygią, na której nimfa Kalipso przez siedem lat przetrzymywała Odyseusza. Zdjęcia realizowano m.in. na wyspie Gozo, w pobliżu czerwonej plaży Ramla Bay oraz słynnej Jaskini Kalipso, skąd rozciąga się widok na otwarte Morze Śródziemne. Archipelag maltański od lat przyciąga hollywoodzkie produkcje nie tylko spektakularnymi krajobrazami, ale także niezwykle bogatym dziedzictwem historycznym – od neolitycznych świątyń starszych od Stonehenge po średniowieczne fortyfikacje Zakonu Maltańskiego.

Co ciekawe, choć prawdziwa Itaka pozostaje najważniejszym miejscem całego eposu Homera, Nolan nie realizował tam głównych zdjęć. Współczesna wyspa Ithaki nadal jest jednak celem podróżników podążających śladami Odyseusza i jednym z najbardziej symbolicznych miejsc greckiej mitologii. To właśnie ona od ponad dwóch i pół tysiąca lat pozostaje symbolem domu , do którego – mimo wszystkich przeciwności – warto wrócić.

Źródła: Condé Nast Traveler , Insight Vacations , Outside , EUobserver

Nasza ekspertka

Sabina Zięba

Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.