Nawłoć kanadyjska: efektowna, inwazyjna i groźna dla polskiej przyrody

Pełny tekst

Latem i wczesną jesienią trudno jej nie zauważyć. Tworzy wysokie, żółto kwitnące łany , które z daleka wyglądają efektownie. Pod względem przyrodniczym nie jest jednak niewinną ozdobą krajobrazu.

Piękna i inwazyjna – nawłoć kanadyjska

Nawłoć kanadyjska to gatunek pochodzący z Ameryki Północnej, który w Europie pojawił się jako roślina ozdobna . Z czasem zaczął szybko rozprzestrzeniać się poza ogrodami. W Polsce pierwsze udokumentowane stanowiska nawłoci kanadyjskiej poza uprawą pochodzą z 1872 roku z okolic Lublina i Krakowa .

Dziś nawłoć kanadyjska występuje niemal w całym kraju. Rozsiewa się za pomocą lekkich nasion , a na zajętych siedliskach rozrasta się także przez kłącza . Najłatwiej kolonizuje miejsca zaburzone: przydroża, nieużytki, tereny wzdłuż linii kolejowych i łąki, na których osłabiona została konkurencja rodzimych gatunków.

Dlaczego nawłoć kanadyjska jest groźna dla rodzimej przyrody?

Problem polega na tym, że nawłoć kanadyjska jest bardzo konkurencyjna . Tworzy zwarte płaty, które ograniczają kiełkowanie i wzrost innych roślin. W efekcie krajobraz, który z daleka wygląda jak bujna, kwitnąca łąka, może być w rzeczywistości niemal monokulturą . Takie płaty są znacznie uboższe przyrodniczo niż naturalne łąki. Zmienia się skład roślin, a wraz z nim warunki życia owadów, ptaków i innych zwierząt .

Dla części gatunków taka roślinność oznacza mniej pokarmu, mniej miejsc lęgowych i trudniejsze warunki do przetrwania. Dlatego nawłoć kanadyjska nie powinna być traktowana jak zwykły „chwast”, który po prostu rośnie tam, gdzie nikt go nie chce. To gatunek obcy i inwazyjny , którego ekspansja może realnie zmieniać całe siedliska.

Nawłoć kanadyjska idealnym domem dla pająków

Badacze Instytutu Zoologii z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu zwrócili uwagę na zaskakujący szczegół . Wiosną, gdy nawłoć jeszcze nie kwitnie, jej suche, zeszłoroczne pędy mogą tworzyć bardzo korzystne miejsce dla pająków . Badacze porównali powierzchnie porośnięte nawłocią z terenami niezajętymi przez tę roślinę. Sprawdzali, ile pająków znajduje się na roślinach, ile jest sieci i ile ofiar łapie się w pajęcze nici. Wyniki były jednoznaczne – na nawłoci pająków było znacznie więcej niż na rodzimych trawach .

Na powierzchniach bez nawłoci odnotowano średnio 2,2 pająka na metr kwadratowy. Na powierzchniach zajętych przez nawłoć było ich średnio 14,6 na metr kwadratowy. Różnica była widoczna także w liczbie ofiar łapanych w sieci . Na nawłoci było ich średnio 155,3 na metr kwadratowy, a na terenach niezajętych przez nawłoć – około 13,8.

Skąd tak duża różnica? Najprawdopodobniej chodzi o strukturę rośliny . Suche pędy nawłoci są sztywne, wysokie i gęste, dlatego dają pająkom więcej punktów zaczepienia do budowy sieci niż trawy. To sprawia, że mogą tworzyć skuteczniejsze pułapki i efektywniej polować.

Nie oznacza to jednak, że nawłoć kanadyjska nagle staje się rośliną pożądaną w ekosystemie. Wyniki pokazują raczej coś bardziej złożonego – gatunki inwazyjne mogą mieć negatywny wpływ na jedne elementy przyrody , a jednocześnie w określonych warunkach wspierać inne organizmy .

Chwast czy dom? Przyroda rzadko daje proste odpowiedzi

Historia nawłoci i pająków dobrze pokazuje, że przyroda rzadko mieści się w prostych kategoriach. Dla człowieka nawłoć może być chwastem , dla rodzimych roślin – groźnym konkurentem , a dla pająków rusztowaniem, na którym łatwiej zbudować sieć i zdobyć pokarm.

Nie zmienia to faktu, że nawłoć kanadyjska jest gatunkiem inwazyjnym, którego ekspansję trzeba kontrolować. Warto jednak pamiętać, że walka z gatunkami obcymi powinna być prowadzona mądrze . Usuwając jeden problem, nie powinniśmy tworzyć kolejnego – zwłaszcza tam, gdzie przez lata nawet inwazyjna roślina stała się częścią lokalnej sieci zależności .

Źródła: naukawpolsce.pl , Springer Nature Link, GOV.pl.

Nasza autorka

Gabriela Celińska

Dziennikarka i studentka psychologii. Najchętniej opowiada historie na styku człowieka, miejsca i doświadczenia – pisząc o psychologii oraz podróżach. Jej największą pasją jest fotografia, szczególnie podróżnicza i kulinarna, dzięki której zatrzymuje chwile, smaki oraz emocje. Zakochana w Hiszpanii, nieustannie poszukuje inspiracji w kulturze, ludziach i codziennych historiach.