Mierzeja Wiślana: dawny region rybacki stał się turystyczną perłą Pomorza

Pełny tekst

Spis treści:

Podzielona między Polskę i Rosję

Półwysep uformowany z piasku Półwysep uformowany z piasku

Przekop Mierzei Wiślanej

Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła

Dzikie, spokojne plaże, długie trasy rowerowe i szlaki piesze, pozwalające wędrować w otoczeniu niesamowitej nadmorskiej przyrody. Do tego należy doliczyć jedyny na tym obszarze kurort i nastrojowe wioski, oferujące różnorakie, często nieoczywiste atrakcje. Oto Mierzeja Wiślana – najprawdziwsza perła polskiego wybrzeża.

Podzielona między Polskę i Rosję

Mierzeja Wiślana, piaszczysty wał składający się z porośniętych lasami sosnowymi i świerkowymi wydm, rozciąga się od Gdańska aż do Lochstedt za Piławą w Federacji Rosyjskiej. Wąski pas lądu, naturalnie oddzielający Zalew Wiślany od Zatoki Gdańskiej, łącznie mierzy około 96 km długości i od 1 do 2 km szerokości. W granicach Polski pozostaje odcinek o długości około 31,5 km.

Tylko jedno miasto

Ten niezwykły obszar w dużej mierze zachował swoje pierwotne cechy, a najlepiej świadczy o tym fakt, że poza obszarem Gdańska, na mierzei istnieje tylko jedno miasto – Krynica Morska . Reszta tamtejszych miejscowości to niewielkie, za to niezwykle nastrojowe wioski: Kąty Rybackie, Sztutowo, Stegna i Jantar. Oczywiście wokół Zalewu Wiślanego jest więcej miast.

Wystarczy wskazać choćby na Elbląg, Frombork czy Braniewo, ale sama mierzeja pozostaje niemal niezurbanizowana . Wynika to z konieczności ochrony tamtejszej przyrody, ale nie tylko. To także zasługa niestabilności gruntu.

Półwysep uformowany z piasku

Powstanie mierzei jest rezultatem dynamicznych procesów morskich. Powstała przede wszystkim w następstwie działalności fal, wiatru i przybrzeżnych prądów morskich, w wyniku czego nastąpiła akumulacja piasku i innych materiałów wzdłuż linii brzegowej. W ten sposób powstały podwodne wały, które podczas regresji morza wynurzyły się ponad powierzchnię, dając początek formowaniu się mierzei.

Niczym żywy organizm

Jako forma geologiczna, Mierzeja Wiślana podlega nieustannym zmianom . Wystarczy powiedzieć, że jeszcze w średniowieczu półwysep był poprzecinany wąskimi, naturalnymi przesmykami. Dziś nie ma już po nich śladu, ale siły natury nadal oddziałują na ten piaszczysty fragment lądu.

Delikatny ekosystem

Nie ulega wątpliwości, że ze względu na swój unikatowy charakter środowisko przyrodnicze Pomorza jest jednym z najcenniejszych w Polsce. Dzięki obecności obszarów wodnych i bagiennych, Mierzeja Wiślana ma kluczowe znaczenie dla zrównoważonego funkcjonowania tamtejszego ekosystemu .

Jej istnienie ma bezpośredni wpływ na jakość wód przybrzeżnych, co nie pozostaje bez znaczenia dla rozwoju różnych form życia. Pełni ważną rolę hydrologiczną i ogranicza podatność obszaru na powodzie i inne ekstremalne zjawiska.

Tak delikatny ekosystem wykazuje szczególną wrażliwość na wszelkie zmiany. Nic więc dziwnego, że ekolodzy (i nie tylko oni) nie zareagowali entuzjastycznie na ogłoszony w 2016 roku plan wykonania przekopu mierzei.

Przekop Mierzei Wiślanej

Spektakularna inwestycja – kanał łączący Zalew Wiślany z Zatoką Gdańską – miała skrócić i uprościć szlak na Bałtyku, a w konsekwencji uniezależnić Polskę od Cieśniny Pilawskiej, która wcześniej byłą jedynym dostępnym przejściem między zalewem a zatoką.

Od początku było wiadomo, że nie uda się zrealizować tego planu bez wywołania negatywnych skutków środowiskowych . Wśród największych specjaliści wymieniali:

zanieczyszczenie gleby i wód,

zmianę stopnia zasolenia wody i w rezultacie – zmianę składu gatunkowego roślin i zwierząt,

degradację siedlisk poprzez zniszczenie lub zredukowanie obszarów bagiennych, wydm i trzcinowisk,

negatywny wpływ na ichtiofaunę w następstwie pogorszenia jakości wody i utrudnienia rybom odbycia tarła,

zaburzenie naturalnych procesów ekologicznych w następstwie zwiększonego ruchu statków i zmiany warunków hydrologicznych.

Mimo poważnych zastrzeżeń, inwestycja doczekała się realizacji. W 2022 roku zakończył się budowa kanału. Prace zwieńczy pogłębienie ostatniego odcinka, co umożliwi ruch większym jednostkom.

Niegdyś region rybacki, dziś turystyczna perła

Ludzie od setek lat interesują się Mierzeją Wiślaną. Pierwotnie osadnictwo na tym terenie było ściśle powiązane z gospodarką rybacką . Osady, które dziś są turystycznym rajem, kiedyś były zamieszkiwane przez rybaków i mimo że początek turystyki na tym obszarze sięga połowy XIX wieku, taki stan utrzymywał się aż do okresu międzywojennego.

Popularność tego obszaru „eksplodowała” na przełomie lat 60. i 70. XX wieku, kiedy rozpoczęto zagospodarowywanie tamtejszej leśnej strefy wydmowej. Rybackie wioski powoli zaczęły przekształcać się w kurorty . W latach 90., w dobie transformacji ustrojowej, rybołówstwo zaczęło tam zanikać, a Mierzeja Wiślana stała się jedną z popularniejszych atrakcji Pomorza. Zainteresowanie tym obszarem trwa do dziś. Jakie atrakcje oferuje to miejsce?

Co do zaoferowania ma Mierzeja Wiślana?

Mierzeja Wiślana jest idealnym miejscem dla wszystkich, którzy urlop lubią spędzać na beztroskim plażowaniu , ale nie tylko. Wyśmienicie poczują się tam także wszyscy, którzy stawiają na sporty wodne, długie spacery, jazdę rowerową i na inne aktywności.

Krynica Morska

Wymieniając ciekawe miejsca w obszarze mierzei, w pierwszej kolejności należy skupić się na Krynicy Morskiej . Tamtejsza plaża , rozciągająca się nad Zatoką Gdańską, należy do wyjątkowo urokliwych. W pobliżu strzeżonych kąpielisk z licznymi udogodnieniami, można tam znaleźć także dzikie, niezagospodarowane fragmenty, idealne dla osób poszukujących spokoju.

Mówiąc o Krynicy Morskiej, nie można nie wspomnieć o tamtejszej latarni morskiej . Mierząca 26,5 metra wieża wznosi się na wschodnim krańcu miasta. W sezonie letnim jest dostępna dla zwiedzających. Rozpościera się stamtąd fantastyczny widok na Morze Bałtyckie i Zalew Wiślany. Doskonale widoczny jest także Frombork.

Wydmy na Mierzei Wiślanej

Mierzeja jest pasmem piaszczystych wydm . Niektóre osiągają imponującą wysokość, jak choćby Góra Pirata , znajdująca się między Krynicą Morską a Piaskami. Stała wydma wznosi się na wysokość 40 metrów n.p.m. To jeden z najwyższych punktów w okolicy.

Pod względem wysokości słynna Góra Pirata musi jednak uznać wyższość Wielbłądziego Garbu . Wydma składająca się z dwóch charakterystycznych wzniesień osiąga prawie 50 metrów wysokości. To absolutny rekord, nie tylko na Mierzei Wiślanej, ale i w całej Europie .

Trasy piesze i rowerowe

Coś dla siebie znajdą tam także miłośnicy długich wędrówek i jazdy rowerowej. Żółty szlak, nazywany też bursztynowym, jest częścią Międzynarodowego Szlaku Dalekobieżnego E-9 , który przebiega wzdłuż atlantyckiego wybrzeża. Odcinek mierzy 45 km długości i nadmorskimi lasami prowadzi z Mikoszewa do Stegny.

Inna propozycja to prowadzący przez otulinę Paku Krajobrazowego Mierzeja Wiślana szlak niebie ski, zwany nadwiślańskim. Mierzy aż 76 km długości.

Rowerzyści będą zachwyceni trasą R10 . Ścieżka prowadząca przez sosnowe bory wzdłuż wybrzeża Bałtyku mierzy 52 km długości.

Atrakcje wzdłuż szlaków

Co piechurzy i rowerzyści mijają po drodze? Poza dzikimi plażami i wspaniałymi borami, główne atrakcje to:

turystyczne wioski z nastrojową zabudową,

rezerwat Mewia Łacha ,

port w Kątach Rybackich,

zabytki architektury sakralnej.

Szlakiem żółtym i trasą R10 można dotrzeć także do miejsca pamięci – niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof we wsi Sztutowo.

Nasz autor

Artur Białek

Dziennikarz i redaktor. Wcześniej związany z redakcjami regionalnymi, technologicznymi i motoryzacyjnymi. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o historii, kosmosie i przyrodzie, ale nie boi się żadnego tematu. Uwielbia podróżować, zwłaszcza rowerem na dystansach ultra. Zamiast wygodnego łóżka w hotelu, wybiera tarp i hamak. Prywatnie miłośnik literatury.