Leszno — "Mała Europa" Wielkopolski idealna na letni weekendowy wypad

Pełny tekst

W tym artykule:

Historia Leszna, czyli dlaczego nazywany jest "Małą Europą"

Co warto zobaczyć w Lesznie?

Z czego słynie "Mała Europa" w Wielkopolsce?

Atrakcje Leszna i okolic

Leszno – wszystko co warto wiedzieć

Wielkopolska to region pełen miejsc, które potrafią zaskoczyć nawet doświadczonych podróżników. Jednym z nich jest Leszno, położone między Poznaniem a Wrocławiem. To miasto, które łączy historię, wielokulturowe dziedzictwo i nowoczesne atrakcje . Warto je odwiedzić nie tylko przy okazji podróży przez południowo-zachodnią Wielkopolskę, ale także jako osobny cel weekendowego wyjazdu, zwłaszcza latem.

Historia Leszna, czyli dlaczego nazywany jest „Małą Europą”

Leszno jest stosunkowo młodym miastem na tle takich wielkopolskich ośrodków jak Gniezno , Kalisz czy Poznań . Pierwsza wzmianka o miejscowości, wówczas jeszcze jako wsi Lesczno, pochodzi z 1393 roku . Prawa miejskie Leszno otrzymało w 1547 roku, kiedy Rafał IV Leszczyński uzyskał od Zygmunta Starego zgodę na założenie miasta.

Od początku Leszno rozwijało się jako miasto prywatne, związane z rodem Leszczyńskich. To właśnie od nazwy miejscowości wywodzi się nazwisko tego rodu. Z Lesznem związany był również Stanisław Leszczyński – i późniejszy król Polski, książę Lotaryngii i Baru oraz ojciec Marii Leszczyńskiej, królowej Francji.

Największy rozkwit Leszna przypadł na XVI i XVII wiek. Miasto stało się wtedy miejscem schronienia dla uciekinierów religijnych z Czech, Śląska i innych części Europy. Żyli tu obok siebie między innymi Polacy, Czesi, Niemcy, Żydzi, Szkoci, Węgrzy i Włosi . To właśnie ta wielokulturowość sprawiła, że Leszno zaczęto określać mianem „małej Europy w Wielkopolsce” .

Miasto było także ważnym ośrodkiem edukacyjnym i naukowym. Działały tu szkoły, biblioteki i instytucje związane z różnymi wspólnotami religijnymi. W Lesznie przebywał między innymi Jan Amos Komeński , czeski pedagog, filozof i jeden z najważniejszych myślicieli XVII wieku. Z tego powodu miasto nazywano również „Wielkopolskimi Atenami” .

Co warto zobaczyć w Lesznie?

Bogata historia Leszna przekłada się na wiele niezwykle cennych zabytków, które przypominają o dawnych dziejach. Zwiedzanie najlepiej rozpocząć od historycznego centrum. To właśnie tam zachował się układ urbanistyczny dawnego miasta oraz najważniejsze zabytki związane z jego wielowyznaniową przeszłością . A aby jeszcze mocniej poczuć ducha minionych lat, warto zaplanować zwiedzanie miasta śladami króla Stanisława Leszczyńskiego. Trasa prowadzi przez najważniejsze dla leszczynian miejsca. Na liście znajdują się między innymi:

Pałac Sułkowskich,

Dawna Synagoga,

Ratusz,

Kolegiata św. Mikołaja,

Kościół św. Jana Chrzciciela,

Kościół św. Krzyża,

Dawne Gimnazjum.

Pałac Sułkowskich

Jednym z najważniejszych zabytków miasta jest Pałac Sułkowskich przy pl. Tadeusza Kościuszki . Jego historia łączy się zarówno z rodem Leszczyńskich, jak i Sułkowskich. Po sprzedaży dóbr rodowych przez Stanisława Leszczyńskiego w XVIII wieku pałac przeszedł w ręce Aleksandra Józefa Sułkowskiego .

Obiekt odbudowywano i przebudowywano po pożarach, a nad jego kształtem pracował między innymi Karol Marcin Frantz . Przez lata pałac pełnił różne funkcje — był siedzibą szkoły, sądu i instytucji administracyjnych. Dziś pozostaje jednym z najważniejszych elementów historycznej zabudowy Leszna.

Dawna Synagoga

Leszczyńska synagoga przy ul. Gabriela Narutowicza 31 jest jedną z najważniejszych pamiątek po społeczności żydowskiej w Lesznie. Jej najsłynniejszym przedstawicielem był rabin, ceniony filozof i absolwent słynnego gimnazjum Braci Czeskich, Leo Baeck .

Jej historia sięga XVII wieku , kiedy w Lesznie powstała pierwsza drewniana synagoga. Obecny budynek ukształtowały kolejne przebudowy, w tym XVIII-wieczna budowa zasadniczej części obiektu oraz przebudowa z 1905 roku, która nadała mu cechy wiedeńskiej secesji. Dziś pełni funkcję Galerii Sztuki Muzeum Okręgowego.

Ratusz

W centrum leszczyńskiego rynku znajduje się jeden z symboli miasta, czyli barokowy ratusz , uznawany za jeden z najpiękniejszych w województwie. Jego autorem był ceniony włoski architekt epoki baroku Pompeo Ferrari .

Dzisiejszy ratusz to trzypiętrowa budowla z wysoką, smukłą wieżą, zegarem i barokowym hełmem. Z wieży kilka razy dziennie rozbrzmiewają melodie kuranta. W pobliżu znajduje się także podcieniowa kamienica nr 29 z połowy XVII wieku , jeden z ciekawszych elementów zabudowy leszczyńskiego rynku.

Kolegiata św. Mikołaja

Barokowy Kościół św. Mikołaja w Lesznie do 1939 roku był jedyną świątynią katolicką w mieście . Za jego budowę odpowiedzialny był włoski duet – Jan Catenazzi oraz Pompeo Ferrari , wspominany już twórca miejscowego ratusza. Kościół do dzisiaj zachował swój pierwotny charakter oraz bogate wnętrze. Warto zwrócić uwagę między innymi na obraz Świętej Trójcy , dekorację ołtarzową oraz zdobioną ambonę z rzeźbą św. Jana Nepomucena. W 2000 roku kościół został podniesiony do rangi kolegiaty, a od 2013 roku nosi tytuł bazyliki mniejszej.

Kościół św. Jana Chrzciciela

Początki kościoła św. Jana Chrzciciela sięgają lat 1652–1654 , kiedy powstał jako zbór braci czeskich. Zaledwie dwa lata po zakończeniu budowy świątynia została zniszczona przez pożar. Historia powtórzyła się w 1707 roku, gdy miasto ponownie ogarnął ogień.

Po odbudowie kościół służył wspólnotom niemieckiej i polskiej, ponieważ gmina czeska przestała istnieć. Po zakończeniu II wojny światowej świątynię przejęła parafia św. Mikołaja. Po późniejszej renowacji utworzono tu parafię św. Jana Chrzciciela .

Kościół św. Krzyża

Świątynia wybudowana za zgodą Rafała Leszczyńskiego i z inicjatywy przybyłych w pierwszej połowie XVII wieku do Leszna luteran . Niestety, kościół trzykrotnie uległ zniszczeniu w wyniku pożaru, ale za każdym razem został odbudowany. Po II wojnie światowej lokalne władze przekazały go pod opiekę parafii polskokatolickiej, a następnie parafii rzymskokatolickiej .

Dawne Gimnazjum

Narożny budynek mieszczący przy ul. Chrobrego 32 do 1845 roku był siedzibą gimnazjum kalwińskiego (od 1821. r. Królewsko-Pruskie Gimnazjum). Jego tradycje sięgają czasów braci czeskich i działalności pedagoga Jana Amosa Komeńskiego . Później szkołę przeniesiono do Pałacu Sułkowskich. Natomiast budynek, gdzie mieściło się leszczyńskie gimnazjum, przeznaczono na cele mieszkalne.

Z czego słynie „Mała Europa”?

Leszno to nie tylko zabytki. Miasto od lat kojarzy się z żużlem . Miejscowa Unia Leszno należy do najbardziej utytułowanych klubów żużlowych w Polsce, a mecze na Stadionie im. Alfreda Smoczyka są ważnym elementem sportowej tożsamości miasta.

Drugim znakiem rozpoznawczym Leszna jest lotnictwo. Miasto uchodzi za jeden z najważniejszych ośrodków szybowcowych w Europie . Aeroklub Leszczyński oferuje loty zapoznawcze szybowcem, a według informacji aeroklubu to jedyne miejsce w Europie , gdzie odbywają się widowiskowe nocne loty szybowcowe.

Co roku dużym wydarzeniem są również Antidotum Airshow Leszno . Pokazy lotnicze przyciągają tysiące widzów, a w 2023 roku zdobyły tytuł Cudu Polski w plebiscycie National Geographic Traveler.

Na mapie miasta znajduje się także wyjątkowa instytucja – pierwsza w Polsce Biblioteka Jazzu , otwarta w 2022 roku w Miejskiej Bibliotece Publicznej im. Stanisława Grochowiaka . To miejsce gromadzi i archiwizuje zasoby związane z historią polskiego jazzu, a jednocześnie organizuje spotkania, wykłady i wydarzenia muzyczne.

Odwiedzając Leszno warto udać się również do fabryki bombek CELTIC, które w całości wytwarzanych są ręcznie. Turyści oprócz zwiedzania i zaopatrzenia się w piękne ozdoby świąteczne, mogą też wziąć udział w warsztatach z dekoracji bombek.

Atrakcje Leszna i okolic

Region leszczyński warto odkrywać także poza granicami miasta. Miłośnicy aktywnego wypoczynku znajdą tu wszystko co najlepsze – szlaki kajakowe, w tym 37-kilometrowy Konwaliowy Szlak Kajakowy , oznakowane trasy rowerowe o łącznej długości 600 km i miejsca idealne na spokojny weekend blisko natury.

Jedną z najbardziej charakterystycznych atrakcji okolic Leszna są zabytkowe wiatraki w Osiecznej , położonej niespełna 10 kilometrów od miasta. Przypominają one o dawnych tradycjach młynarskich regionu. Pod koniec XVIII wieku w okolicach Leszna działało kilkadziesiąt wiatraków, z których do dziś zachowały się tylko nieliczne.

Będąc w okolicach Leszna warto zobaczyć także:

zamek w Rydzynie,

zespół pałacowy w Pawłowicach,

kościół i klasztor ojców Filipinów w Gostyniu,

późnobarokowy kościół klasztorny w Osieczna.

Leszno – wszystko co warto wiedzieć

Do Leszna łatwo dotrzeć pociągiem – miasto leży na trasie między Poznaniem a Wrocławiem , a podróż z obu tych miast trwa około godziny. To sprawia, że Leszno dobrze sprawdza się jako kierunek jednodniowej wycieczki lub weekendowego wypadu.

Zwiedzanie warto rozpocząć od centrum miasta i rynku , gdzie można napić się dobrej kawy, a następnie przejść trasą śladami Stanisława Leszczyńskiego. Pomocne informacje można uzyskać w Centrum Informacji Turystycznej w Lesznie przy ul. Słowiańskiej 24 .

Leszno nie jest oczywistym kierunkiem turystycznym, ale właśnie w tym tkwi jego siła. To miasto, które łączy historię, wielokulturowe dziedzictwo, sport i lotniczą pasję. Dla wielu podróżników może okazać się jednym z największych zaskoczeń Wielkopolski.

Źródło: wielkopolska.travel.

Nasz ekspert

Igor Szulim

Od zawsze wiedziałem, co chcę robić w życiu. Dlatego z pasji i z wykształcenia jestem dziennikarzem. W National-Geographic.pl zajmuje się tematyką podróżniczą. Szczególnie bliskie są mi kraje niemieckojęzyczne. Po godzinach najchętniej spędzam czas na korcie tenisowym.