Jajniki po menopauzie pełnią funkcje odpornościowe — odkrycie z Northwestern University

Pełny tekst

Przez dziesięciolecia w biologii reprodukcyjnej dominowało przekonanie, że po zakończeniu okresu płodności jajniki stają się narządem zbędnym , porównywalnym pod względem użyteczności do wyrostka robaczkowego. Jednak najnowsze badania przeprowadzone przez zespół dr Franceski Duncan z Northwestern University Feinberg School of Medicine, rzucają zupełnie nowe światło na ich funkcję po menopauzie. Wyniki sugerują, że jajniki zaczynają wtedy pełnić funkcje odpornościowe , co ma istotne konsekwencje dla zdrowia starszych kobiet.

Przypadkowe odkrycie w usuniętych jajnikach

Wszystko zaczęło się od udziału dr Duncan w inicjatywie National Institutes of Health (NIH), której celem było mapowanie komórek senescentnych (takich, które przestały się dzielić, ale pozostają aktywne metabolicznie). Komórki te gromadzą się w różnych tkankach wraz z wiekiem i są podejrzewane o wywoływanie objawów starzenia .

Duncan poddała analizie jajniki usunięte z przyczyn medycznych kobietom w wieku 50-75 lat . Ku zaskoczeniu badaczy, analiza molekularna wykazała, że komórki w jajnikach kobiet po menopauzie ewoluują i produkują różne zestawy białek w zależności od wieku pacjentki.

Odkrycie to podważyło dotychczasowy paradygmat biologii i stało się impulsem do pogłębienia badań. Rozpoczęto badania na myszach , których jajniki również przestają funkcjonować reprodukcyjnie pod koniec ich dwuletniego zwykle życia.

Koniec hormonów, początek nowej ery

W toku badań na myszach naukowcy porównali jajniki osobników młodych, będących u schyłku okresu rozrodczego oraz tych w fazie poreprodukcyjnej. Wykorzystano sekwencjonowanie RNA w celu pomiaru ekspresji genów oraz analizę mikroskopową tkanek pod kątem zwłóknienia . Wyniki potwierdziły, że po zaniku produkcji komórek jajowych i hormonów , w jajnikach pojawiły się nowe formy aktywności.

Analiza wykazała, że jajniki myszy po menopauzie są nawiedzane przez różnorodne komórki układu odpornościowego – znacznie częściej niż u młodych osobników. Co więcej, w starszych jajnikach odnotowano zwiększoną aktywność genów odpowiedzialnych za kodowanie związków prozapalnych .

Co to może oznaczać? Badacze stawiają hipotezę, że te cząsteczki sygnałowe mogą być uwalniane do krwiobiegu, wpływając na cały organizm . Bérénice Benayoun, gerontolog z University of Southern California, zauważa w rozmowie z „Science”, że jajnik może stać się miejscem modyfikacji komórek odpornościowych.

Jajniki kluczem do zagadki zdrowia kobiet?

To odkrycie może pomóc w wyjaśnieniu tzw. paradoksu zdrowia kobiet: choć statystycznie żyją one dłużej niż mężczyźni, w starszym wieku częściej borykają się z problemami zdrowotnymi i chorobami przewlekłymi . Francesca Duncan spekuluje, że to właśnie „drugie życie” jajników i wydzielane przez nie cząsteczki mogą predysponować kobiety do przewlekłych stanów zapalnych w okresie pomenopauzalnym .

Zrozumienie tego mechanizmu jest kluczowe – mimo ogromnego postępu nauki i medycyny, w biologii reprodukcyjnej kobiet wciąż są ogromne luki. Choć wciąż nie jest jasne, czy jajniki celowo pełnią funkcje sygnałowe, czy stają się nieplanowanym rezerwuarem komórek odpornościowych, otwiera to nowy rozdział w badaniach nad zdrowiem kobiet.

Źródło: Science

Nasza autorka

Magdalena Rudzka

Redaktorka i wydawczyni National-Geographic.pl. Wcześniej związana m.in. z National Geographic Traveler i magazynem pokładowym PLL LOT Kaleidoscope. Z wykształcenia humanistka (MISH i SNS PAN), ale to przyroda stanowi jej największą pasję. Szczególnie bliskie są jej ekosystemy słodkowodne, a prawdziwym „konikiem” są ryby. W National-Geographic.pl pisze o swoich przyrodniczych pasjach, nauce i medycynie. Prywatnie ceni sobie podróże po nieoczywistych kierunkach, ze szczególnym sentymentem do Europy Środkowej i Wschodniej.