Jagiełło rozczarowany wyglądem Anny Cylejskiej, odłożył ślub

Pełny tekst

Spis treści :

Dlaczego Anna Cylejska miała zostać żoną Jagiełły?

Jagiełło miał być rozczarowany wyglądem przyszłej żony

Dlaczego Jagiełło odłożył ślub z Anną Cylejską?

Narodziny Jadwigi miały zakończyć królewski konflikt

Małżeństwo, które wzmacniało pozycję Jagiełły

Małżeństwa średniowiecznych władców rzadko były sprawą uczuć. Decydowały o nich pochodzenie kandydatki, interesy dynastyczne oraz aktualna sytuacja polityczna. Historia związku Władysława Jagiełły i Anny Cylejskiej pokazuje jednak, że również osobiste preferencje monarchy mogły skomplikować starannie przygotowany plan.

Dlaczego Anna Cylejska miała zostać żoną Jagiełły?

W lipcu 1400 roku rozpoczęto rozmowy w sprawie małżeństwa Władysława Jagiełły z Anną Cylejską. Wyznaczono również posłów, którzy mieli udać się do położonego w dzisiejszej Słowenii miasta Celje . Poselstwo wyruszyło na przełomie lipca i sierpnia, a na miejscu bez większych problemów zawarto wstępne porozumienie w sprawie mariażu.

Polscy wysłannicy wrócili jesienią. Towarzyszyli im posłowie Hermana II Cylejskiego, opiekuna Anny, którzy mieli uzgodnić szczegóły planowanego związku. Układ małżeński zawarto podczas zjazdu w Bieczu 4–5 listopada 1400 roku.

Anna była córką hrabiego Wilhelma Cylejskiego i Anny Kazimierzówny , a tym samym wnuczką króla Kazimierza Wielkiego . Jej pochodzenie sprawiało, że stanowiła dla Jagiełły szczególnie atrakcyjną kandydatkę . Związek z potomkinią Piastów mógł bowiem wzmocnić jego pozycję w Królestwie Polskim po śmierci królowej Jadwigi.

Jagiełło miał być rozczarowany wyglądem przyszłej żony

Anna przybyła do Krakowa 16 lipca 1401 roku. Wówczas pojawił się zasadniczy problem, o którym opowiada Jan Długosz. Według kronikarza Jagiełło nie był zadowolony z wyglądu przyszłej małżonki i natychmiast wypomniał swoim posłom, że rozpoczęli negocjacje, chociaż wcześniej widzieli kandydatkę.

Nie wiadomo, czy wysłannicy mogli samodzielnie przerwać rozmowy prowadzone z woli monarchy. Z pewnością mogli jednak po powrocie przedstawić mu własną opinię o Annie. Być może obawiali się królewskiego gniewu , być może zależało im przede wszystkim na politycznych korzyściach płynących z mariażu, a być może wygląd kandydatki nie wydawał im się czynnikiem, który powinien przesądzić o losie negocjacji.

Trzeba przy tym pamiętać, że opis reakcji Jagiełły znamy z kroniki Długosza, powstałej wiele dziesięcioleci po tych wydarzeniach. Nie sposób więc rozstrzygnąć, jak dokładnie wyglądało pierwsze spotkanie króla z Anną ani czy wygląd księżniczki był jedyną przyczyną odwlekania ślubu.

Dlaczego Jagiełło odłożył ślub z Anną Cylejską?

Jagiełło nie zerwał zawartych wcześniej układów, lecz ślub został przesunięty . Oficjalnym powodem była konieczność nauczenia Anny języka polskiego. Według Długosza monarcha miał również odsunąć od swojego otoczenia posłów odpowiedzialnych za negocjacje.

Odwlekanie ceremonii było dotkliwe zarówno dla przyszłej królowej, jak i jej cylejskich krewnych. Anna przez kilka miesięcy oczekiwała w Krakowie na zawarcie małżeństwa , podczas gdy Jagiełło przebywał poza stolicą. Ślub odbył się ostatecznie 29 stycznia 1402 roku w katedrze na Wawelu. Na koronację Anna musiała czekać jeszcze dłużej – została królową Polski w lutym 1403 roku.

Nie należy jednak zbyt łatwo uznawać, że posłowie okazali się nieudolnymi dyplomatami. Wykonali powierzone im zadanie, a najważniejszym kryterium wyboru małżonki było jej pochodzenie i polityczna wartość związku , nie zaś wygląd przyszłej królowej.

Narodziny Jadwigi miały zakończyć królewski konflikt

Długosz twierdzi, że gniew Jagiełły wobec posłów utrzymywał się przez kilka lat. Wielu możnych miało próbować pogodzić ich z monarchą , jednak dopiero narodziny córki Anny i Jagiełły w 1408 roku mogły poprawić sytuację. Dziewczynka otrzymała imię Jadwiga, a w historii zapisała się jako Jadwiga Jagiellonka .

Nie można jednak z całkowitą pewnością stwierdzić, że to właśnie narodziny dziecka doprowadziły do powrotu posłów do królewskiej łaski. Informacja ta opiera się przede wszystkim na interpretacji przekazu kronikarskiego.

Małżeństwo, które wzmacniało pozycję Jagiełły

Ślub z Anną miał dla Jagiełły duże znaczenie polityczne. Po śmierci Jadwigi pozycja króla nie była tak niepodważalna, jak mogłoby się wydawać. Jagiełło zachował koronę, jednak jego związek z wnuczką Kazimierza Wielkiego wzmacniał dynastyczną legitymizację władcy i łączył go z rodzimą dynastią Piastów.

Teoretycznie odesłanie Anny do Celje było możliwe, lecz oznaczałoby poważny skandal dyplomatyczny. Zerwanie uzgodnionego już związku mogło również zaszkodzić relacjom z wpływowym rodem cylejskim.

Znaczenie tego rodu dodatkowo rosło. Barbara Cylejska, córka Hermana II i krewna Anny, została zaręczona z królem Węgier Zygmuntem Luksemburskim, którego później poślubiła. Koligacja z Cylejczykami otwierała więc Jagielle dostęp do ważnej sieci dynastycznych powiązań w Europie Środkowej.

Nie można przesądzić, że właśnie planowany związek Barbary i Zygmunta ostatecznie przekonał Jagiełłę do małżeństwa. Był to jednak jeden z elementów sytuacji politycznej, który zwiększał znaczenie porozumienia z rodem Cylejskich. Ostatecznie interes dynastyczny i państwowy okazał się ważniejszy niż osobiste rozczarowanie monarchy.

Źródło : Uniwersytet Śląski

Nasza ekspertka

prof. Bożena Czwojdrak

Mediewistka z Uniwersytetu Śląskiego. Laureatka nagrody im. S. Herbsta (1999) oraz konkursu im. A. Heymowskiego (2004). Współredaktorka czasopisma „Średniowiecze Polskie i Powszechne”. Zajmuje się genealogią szlachecką i możnowładczą oraz badaniami nad dworami monarchów w Polsce późnego średniowiecza. Należy do Komisji Historycznej PAN, Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana. Jest wiceprezesem Polskiego Towarzystwa Heraldycznego oddział w Krakowie, przewodniczącą Zespołu Studiów Słowiańskich i Wschodnioeuropejskich Komitetu Nauk Historycznych PAN oraz kierownikiem Zespołu Badań nad Dworami i Elitami Władzy przy Instytucie Historii PAN w Warszawie. Współprowadząca podcast historyczny National Geographic Polska.