FlashFeed

Pełny tekst

W katalogu Netflixa od czasu do czasu szczególnie wyraźnie odcina się kino, które nie potrzebuje rozbudowanego świata ani głośnych nazwisk, by trzymać widza w napięciu. Hiszpański film „Poniżej zera” (oryg. „Bajocero” , międzynarodowo „Below Zero” ) z 2021 roku, trwający 106 minut, stawia na precyzję: noc, odludna droga i policyjna furgonetka, w której robi się ciasno nie tylko od metalowych krat, ale też od emocji.

To thriller akcji , który działa jak dobrze skrojony płaszcz na zimę: prosty w formie, a jednak bezlitośnie skuteczny.

Noc, mróz i furgonetka, z której nie ma eleganckiego wyjścia

Punktem zapalnym jest atak na nocny transport więźniów . Za kierownicą siedzi Martín (Javier Gutiérrez) – policjant, który w kilka chwil traci komfort rutyny. Kontakt zostaje zerwany, wsparcie znika, a on zostaje sam w sytuacji, w której każda decyzja ma ciężar większy niż służbowa procedura. Z zewnątrz naciska zagrożenie, a w środku czekają skazańcy, z których każdy może stać się kolejnym problemem.

Film konsekwentnie buduje napięcie na dwóch wektorach . Pierwszy to fizyczny chłód i izolacja – mróz nie jest dodatkiem do scenografii, tylko czynnikiem, który przyspiesza zmęczenie, skraca cierpliwość i podbija ryzyko. Drugi to psychologia zamkniętej przestrzeni: w furgonetce rośnie napięcie między ludźmi, którzy z definicji nie ufają sobie nawzajem. W rezultacie „Poniżej zera” ogląda się jak survival w wersji minimalistycznej : mniej dekoracji, więcej ciśnienia.

View oEmbed on the source website

Martín i reszta obsady, czyli gra nerwów w najlepszym hiszpańskim stylu

Reżyserem jest Lluís Quílez , który napisał też scenariusz razem z Fernando Navarro . W centrum stoi Javier Gutiérrez jako Martín – bohater niewygładzony, bardziej profesjonalny niż efektowny, dzięki czemu łatwo śledzić jego reakcje, gdy sytuacja wymusza improwizację. W obsadzie są również: Isak Férriz (Montesinos), Karra Elejalde (Miguel), Luis Callejo (Ramis), Patrick Criado (Nano), Andrés Gertrúdix (Golum), Édgar Vittorino (Rei) i Florin Opritescu (Mihai).

To zestawienie działa jak dobrze dobrana obsada w teatrze kameralnym: każdy ma wyraźny ciężar obecności, a emocje wynikają nie z deklaracji, lecz z sytuacji. W filmie liczy się spojrzenie, pauza, gwałtowny ruch w ciasnym wnętrzu . Ta oszczędność środków bywa bardziej sugestywna niż rozbudowane tło – zwłaszcza w historii, w której najciekawszy jest właśnie konflikt „tu i teraz”.

Oceny rozjechały się, ale napięcie trzyma do końca

W odbiorze film nie jest jednogłośnym faworytem, co paradoksalnie pasuje do jego charakteru: to kino gatunkowe, zbudowane na jednym, wyrazistym pomyśle. Wyniki na Rotten Tomatoes pokazują 86% pozytywnych recenzji publiczności oraz 55% ocen od krytyków. Na IMDb film ma 6,2/10 , a na Filmwebie : 5,9/10 od widzów i 5,5/10 od krytyków.

W recenzjach zwrócono uwagę, że produkcja ma klimat i intrygę, ale bywa schematyczna, a motyw można przewidzieć mniej więcej w połowie seansu; jednocześnie podkreślono moc finału. Ocena recenzentów wyniosła 55/100 . To właśnie ten rozjazd – między „zgrabnie zrobione” a „zbyt znajome” – tłumaczy, dlaczego „Poniżej zera” wciąż wraca w rozmowach: bo jest jak porządny, surowy thriller na zimny wieczór. Bez nadęcia, bez nadmiaru, za to z konsekwentnie prowadzonym napięciem.

Jeśli cenicie w kinie dyscyplinę formy, klaustrofobiczny rytm i wyrazisty konflikt, ten tytuł na Netflix potrafi dać dokładnie to, czego szukacie : mocny, mroźny seans, który nie rozprasza – tylko prowadzi prosto w środek pułapki.

Pełny tekst

Praktycznie wszyscy zapytani przeze mnie bywalcy siłowni wskazali swój jeden najbardziej znienawidzony element sportowej rutyny – trening oporowy nóg . Okazuje się, że jest dla nich pomoc – nowe badanie z prestiżowego czasopisma „Frontiers in Physiology” przygląda się trójstronnej interakcji między zmysłem węchu, apetytem a rzeczywistą zdolnością do wysiłku fizycznego . Wyniki tego niezwykłego eksperymentu pokazują, jak nieświadome sygnały węchowe sterują naszą siłą i wytrzymałością . To naprawdę działa.

Czy zapach może stać się paliwem?

Dr Mohamed Nashrudin bin Naharudin z Uniwersytetu Malaya postanowił sprawdzić tę „paliwową” teorię . Badacze zrekrutowali 23 zdrowych, młodych mężczyzn o średniej sprawności fizycznej. Aby ujednolicić parametry metaboliczne, ochotnicy musieli pościć przez co najmniej 10 godzin przed testem. Następnie posadzono ich na maszynie do wyprostów nóg (popularne, izolowane ćwiczenie oporowe) i przydzielono do trzech grup badawczych.

Bezpośrednio przed ćwiczeniami oraz w krótkich, 30-sekundowych przerwach między seriami podsunięto im pod nos specyficzne próbki: płynnej gorzkiej czekolady (zawierającej 90% kakao), czekolady mlecznej (60% kakao) oraz bezwonnej wody jako grupy kontrolnej . Zespół z niezwykłą dokładnością monitorował zarówno wydajność fizyczną, jak i subiektywne odczucia głodu czy sytości uczestników .

Gorzka kontra mleczna. Która czekolada była lepsza w czasie treningu nóg?

Pomiary parametrów związanych z apetytem wykazały fascynujące różnice neurobiologiczne. Gorzka czekolada zadziałała jak bloker głodu . Wąchający ją mężczyźni zgłaszali znacznie mniejszą chęć na jedzenie i wyraźnie wyższe poczucie sytości, mimo że ich żołądki były całkowicie puste . Z kolei aromat czekolady mlecznej był odbierany jako znacznie przyjemniejszy w odbiorze, ale nie wpływał zauważalnie na podstawowe sygnały metaboliczne głodu .

Największym przełomem okazał się jednak wpływ aromatu bezpośrednio na pracę mięśni. Wąchanie 90-procentowej gorzkiej czekolady pozwoliło badanym wykonać średnio aż o 18 powtórzeń więcej w porównaniu z grupą wdychającą wodę. Mleczna czekolada podniosła ten wynik jedynie o 9 dodatkowych powtórzeń. Co kluczowe dla fizjologii wysiłku, mimo tak znacznego zwiększenia treningu, mężczyźni z grup „czekoladowych” wcale nie czuli, że ćwiczą ciężej .

To „doping” z dzieciństwa

Dlaczego ludzki organizm reaguje tak spektakularnie na zwykły aromat kakao ? Badacze tłumaczą, że zapachy jedzenia działają jak głęboko wdrukowane w mózgu sygnały . Aromat intensywnej, gorzkiej czekolady to dla naszego organizmu zapowiedź bogatego i wysoce sycącego posiłku. W efekcie ciało wchodzi w stan tzw. przewidywania , inicjując poczucie psychologicznego nasycenia. Słodsza czekolada mleczna działa z kolei jak klasyczny sygnał hedonistycznej nagrody – po prostu poprawia nastrój i uprzyjemnia środowisko ćwiczeń. Te fascynujące mechanizmy doskonale naśladują fizjologiczne i psychologiczne reakcje wywoływane przez fizyczne zjedzenie posiłku, udowadniając potężną rolę węchu w sterowaniu naszym ciałem .

Jeszcze trochę, zanim kakao wyprze kreatynę

Naukowcy z Uniwersytetu Malaya rzetelnie zastrzegają, że ich pionierskie badanie miało charakter eksploracyjny i ma pewne ograniczenia. Nie mierzono w nim na przykład poziomu hormonów we krwi ani dokładnej aktywności ścieżek neuronowych w mózgu. Ponadto eksperyment wymaga potwierdzenia na znacznie bardziej zróżnicowanej grupie ochotników . Drobną wadą metodologiczną było też użycie całkowicie bezwonnej wody, co mogło podświadomie zdradzić uczestnikom, że stanowią grupę kontrolną.

Co niezwykle ciekawe, sama czekolada prawdopodobnie nie działa tu w żaden sposób wyjątkowo. Dr Naharudin uważa, że podobny efekt zwiększenia wydajności może wywołać jakikolwiek inny zapach silnie kojarzący się z sytością – taki, który sami poznaliśmy w dzieciństwie. Warunek jest jeden – ćwiczący musi uznać dany aromat za znajomy i chociaż odrobinę atrakcyjny (lub przynajmniej nieodpychający), aby uruchomić w mózgu biologiczną reakcję dającą kopa do działania . Co będzie takim dla was? Ja chyba przyniosę na następny trening parujące ziemniaki z okrasą.

Źródło: Frontiers in Psychology

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.