Kanion Zrmanja w Chorwacji: tu kręcono filmy o Winnetou

Pełny tekst

Większość turystów odwiedzających Chorwację kieruje się do Dubrownika, Splitu, Zadaru czy na wybrzeże Adriatyku. Tymczasem prawdziwe skarby kraju często kryją się z dala od najbardziej uczęszczanych tras. Jednym z nich jest kanion rzeki Zrmanja – miejsce, w którym surowe wapienne skały, turkusowa woda i dzika przyroda tworzą krajobraz przypominający amerykański Zachód. To właśnie dlatego w latach 60. twórcy filmów o Winnetou wybrali go jako jedną z głównych scenerii kultowej serii . Dziś kanion zachwyca nie tylko miłośników kina, ale także osoby szukające jednych z najpiękniejszych krajobrazów Chorwacji.

Kanion rzeki Zrmanja. Chorwacki krajobraz, który zagrał amerykański Dziki Zachód

Kanion rzeki Zrmanja należy do najbardziej spektakularnych krajobrazów krasowych w całej Chorwacji . Sama rzeka ma około 69 kilometrów długości – swoje źródło bierze u podnóża góry Poštak, na wysokości około 335 m n.p.m., po czym przecina południowe stoki masywu Velebit i płynie w kierunku Morza Adriatyckiego, uchodząc do Morza Novigradzkiego. Przez tysiące lat woda stopniowo rzeźbiła miękkie wapienne skały, tworząc głęboki kanion z pionowymi ścianami sięgającymi miejscami ponad 200 metrów wysokości .

To właśnie krasowa budowa geologiczna odpowiada za niezwykły charakter tego miejsca. Liczne wąwozy, jaskinie, źródła i tarasy skalne sprawiają, że Zrmanja od lat stanowi przedmiot badań geologów i przyrodników . Rzeka tworzy również wyjątkowy ekosystem, w którym przenikają się wpływy śródziemnomorskie i kontynentalne, dzięki czemu występują tu liczne gatunki ryb, ptaków oraz roślin charakterystycznych dla terenów krasowych.

Nieprzypadkowo właśnie ten krajobraz zwrócił uwagę filmowców. Gdy w latach 60. XX wieku rozpoczęto realizację serii filmów o Winnetou, opartych na powieściach Karola Maya, twórcy poszukiwali miejsca, które mogłoby wiarygodnie udawać amerykański Dziki Zachód. Zamiast wyjeżdżać do Stanów Zjednoczonych, wybrali północną Dalmację . Surowe ściany kanionu, niemal pozbawione śladów cywilizacji, doskonale wpisywały się w wizję prerii i indiańskich ziem. Produkcje niemieckiej wytwórni Rialto Film odniosły ogromny sukces, a Zrmanja na trwałe zapisała się w historii europejskiego kina .

W kolejnych latach kanion pojawił się także w innych produkcjach , m.in. w filmie „Czerwona Sonja” z Arnoldem Schwarzeneggerem, francuskiej komedii „Indianin w Paryżu”, jugosłowiańskim dramacie „Ruja”, a także w nagradzanym serialu „Czarnobyl” z 2019 roku wyprodukowanym przez HBO. Dziś to miejsce przyciąga nie tylko fanów kultowej serii o Winnetou, lecz także osoby zainteresowane geologią i jednymi z najpiękniejszych krajobrazów Chorwacji.

Punkt widokowy Winnetou, kajaki i szlaki. Jak zwiedzać kanion rzeki Zrmanja?

Najbardziej rozpoznawalnym miejscem nad Zrmanją jest punkt widokowy Pariževačka glavica, nazywany również Plateau Winnetou . To właśnie stąd wykonano wiele ujęć wykorzystanych w filmach o słynnym wodzu Apaczów. Charakterystyczny zakręt rzeki otoczony wysokimi wapiennymi ścianami należy dziś do najczęściej fotografowanych krajobrazów Chorwacji .

Co ważne, dotarcie do niego nie wymaga długiej górskiej wędrówki. Z drogi D54 prowadzi krótki asfaltowy dojazd zakończony bezpłatnym parkingiem, a od niego do punktu widokowego pozostaje zaledwie około 250 metrów łatwego spaceru. Trasa nie jest wymagająca , dlatego z panoramy mogą korzystać również rodziny z dziećmi. Wielu fotografów poleca odwiedzić to miejsce późnym popołudniem, gdy zachodzące słońce wydobywa z wapiennych skał ciepłe odcienie, a turkusowa tafla rzeki nabiera intensywnej barwy.

Kanion dobrze jednak poznawać nie tylko z góry, ale również z poziomu wody. Zrmanja uchodzi za jedno z najpopularniejszych miejsc w Chorwacji do kajakarstwa, raftingu i canyoningu . Górny odcinek rzeki pełen jest niewielkich progów, kaskad i wodospadów, natomiast niżej nurt staje się spokojniejszy, dzięki czemu można podziwiać monumentalne ściany kanionu z zupełnie innej perspektywy. W okolicy wytyczono również liczne szlaki piesze prowadzące przez krasowy krajobraz oraz trasy wspinaczkowe o różnym stopniu trudności.

Dodatkowym atutem jest położenie – kanion znajduje się zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Zadaru i niedaleko autostrady A1, dlatego bez problemu można odwiedzić go podczas jednodniowej wycieczki z wybrzeża. Mimo rosnącej popularności miejsce nadal zachowuje swój dziki charakter . Brak gęstej zabudowy, surowe ściany skalne, przejrzysta woda i rozległe panoramy sprawiają, że łatwo zrozumieć, dlaczego to właśnie tutaj twórcy Winnetou znaleźli krajobraz, który przez lata przekonywał miliony widzów, że oglądają prawdziwy amerykański Zachód.

Źródło: National Geographic Polska

Nasza ekspertka

Sabina Zięba

Podróżniczka i dziennikarka, wcześniej związana z takimi redakcjami, jak m.in. „Wprost”, „Dzień Dobry TVN” i „Viva”. W „National Geographic” pisze przede wszystkim o ciekawych kierunkach i turystyce. Miłośniczka dobrej lektury i wypraw na koniec świata. Uważa, że Mark Twain miał słuszność, mówiąc: „Za 20 lat bardziej będziesz żałował tego, czego nie zrobiłeś, niż tego, co zrobiłeś. Więc odwiąż liny, opuść bezpieczną przystań. Złap w żagle pomyślne wiatry. Podróżuj, śnij, odkrywaj”.