FlashFeed

Pełny tekst

W powszechnej świadomości Polska w pradziejach była obszarem na rubieżach cywilizowanego świata , pokrytym gęstą puszczą. Okazuje się, że wbrew temu stereotypowi nad Wisłą od tysiącleci działo się całkiem sporo . To w Polsce znaleziono najstarszy na świecie bumerang – zlokalizowano go w Jaskini Obłazowej w Małopolsce . Ma około 42 tysięcy lat i jest bardziej wiekowy nawet od tych znanych z terenu Australii.

Najstarszy wóz na świecie

Innym spektakularnym znaleziskiem są pozostałości po ceramicznym naczyniu z Bronocic w woj. świętokrzyskim. To tak zwana waza z Bronocic, odkryta w latach 70. XX wieku przez zespół archeologów z Instytutu Archeologii i Etnologii oraz Uniwersytetu Stanowego w Nowym Jorku.

Na skorupach ceramicznych widać wyryte wyobrażenie pojazdu czterokołowego , przedstawionego w rzucie poziomym, z kołami ukazanymi z profilu. Jest to najstarszy jednoznaczny dowód używania wozu , odkryty dotąd na obszarze Eurazji. Liczy 5500 lat .

Tablica upamiętniająca znalezisko

W 2003 roku na stanowisku archeologicznym w Bronocicach postawiono kamień z tablicą u upamiętniającą to ważne znalezisko . Jego pomysłodawcą był ówczesny dyrektor Miejsko-Gminnego Centrum Kultury w Działoszycach Paweł Kamiński .

Pomnik nie stoi dokładnie w miejscu znaleziska (jednak nadal w granicach pradziejowej osady), ale na szczycie wyniesienia zwanego wzgórzem Baski , ze względu na wspaniałe walory krajobrazowe. Stamtąd jest dobry widok na Dolinę Nidzicy .

Oto treść napisu na tablicy: „ Praojcom i Archeologom dla upamiętnienia odkrycia w 1975 Wielkiego Osiedla Neolitu i Najstarszych Pojazdów Świata na Wazie z Bronocic z 3500 r. p.n.e. przez IAiE PAN Kraków i State Unv. of New York”.

Pomnik celem ataku wandali

Pod koniec czerwca wandale rozbili tablicę , co wzburzyło lokalną społeczność . – To była nasza chluba. Mogliśmy pochwalić się czymś, co ma znaczenie na skalę światową . (…) W promocję tego miejsca zaangażowało się wiele osób, a do Bronocic przyjeżdżali ludzie, którym naprawdę zależało na poznaniu tej historii. (…). Dlatego to, co się stało, jest dla nas kompletnie niezrozumiałe. Taki czyn nie mieści się w żadnych kanonach i trudno nawet określić, co kierowało sprawcami – powiedział Radiu Kielce Paweł Kamiński.

Mieszkańcy Bronocic nie załamali rąk, tylko zaczęli działać . Ruszyła zbiórka środków na renowację pomnika . „Nie możemy pozwolić, aby tak ważny symbol naszej historii został zapomniany lub pozostawiony w obecnym stanie. Dlatego zwracamy się z ogromną prośbą o pomoc w odbudowie tablicy, tak aby Pomnik Praojcom i Archeologom w Bronocicach znów mógł godnie pełnić swoją rolę i przypominać o dziedzictwie naszej miejscowości” – czytamy w apelu.

Jak podano, celem zbiórki jest:

wykonanie nowej tablicy,

zabezpieczenie miejsca pamięci przed dalszymi zniszczeniami,

zachowanie tego wyjątkowego dziedzictwa dla przyszłych pokoleń.

Ranga znaleziska wazy z Bronocic

Znaczenie tego odkrycia trudno przecenić. Wazę wykonano 3500 lat p.n.e. „Datowanie zabytku świadczy o tym, że rysunki z Bronocic są najstarszym jednoznacznym dowodem używania wozu , odkrytym dotąd na obszarze Starego Świata” – podaje Muzeum Archeologiczne w Krakowie, gdzie zabytek jest przechowany.

Głównym elementem złożonej sceny jest czterokołowy wóz, przedstawiony w rzucie z góry z kołami odłożonymi na boki . Rysunek precyzyjnie ukazuje konstrukcję pojazdu: prostokątną ramę , dwie osie oraz charakterystyczny rozwidlony dyszel , do którego prawdopodobnie zaprzęgano woły.

Wewnątrz ramy widnieje zagadkowy krąg (tzw. piąte koło), który interpretuje się jako przewożone naczynie, ładunek lub symbol słońca . Oprócz wozów widoczne są schematyczne przedstawienia drzew, symbolizujące las oraz zygzakowate linie utożsamiane z rzeką lub wodą . Niezwykle ważnym elementem jest szachownica , która według badacza stanowiska prof. Janusza Kruka może przedstawiać układ pól uprawnych lub plan samej osady .

Czy to znalezisko oznacza, że idea powstania czterokołowego wozu narodziła się na Wisłą, a nie w Mezopotamii , jak długo sądzono? Tego pewnie nigdy się nie dowiemy, ale kolejne znaleziska archeologiczne mogą rzucić na to zagadnienie światło.

Źródła : Zrzutka.pl , Serwis Internetowy Działoszyc , Radio Kielce

Nasz autor

Szymon Zdziebłowski

Dziennikarz naukowy i podróżniczy, z wykształcenia archeolog śródziemnomorski. Przez wiele lat był związany z Serwisem Nauka w Polsce PAP. Opublikował m.in. przewodniki turystyczne po Egipcie oraz popularnonaukowe książki: „Wielka Piramida. Tajemnice cudu starożytności” i „Bogowie Polski. Szamani, megality i zapomniane słowiańskie bóstwa”. Miłośnik niewielkich, lokalnych muzeów. Uwielbia długie trasy rowerowe, szczególnie te prowadzące wzdłuż rzek.