Odkryto ukrytą mozaikę pod graffiti w Bazylice Grobu Świętego w Jerozolimie
Archeolodzy z Austriackiej Akademii Nauk (ÖAW) i Izraelskiego Urzędu Starożytności (IAA) odkryli kilkutonową kamienną płytę pokrytą dekoracją w stylu cosmatesque w publicznie dostępnym korytarzu Bazyliki Grobu Świętego w Jerozolimie. Płyta, oparta o ścianę i pokryta współczesnym graffiti, ujawniła swój sekret podczas rutynowych prac renowacyjnych, gdy badacze ją odwrócili. Odkrycie wskazuje na dawne powiązania artystyczne między Jerozolimą a Rzymem i zmienia dotychczasową wiedzę o historii świątyni.
Pełny tekst
Spis treści :
Sensacja w Jerozolimie. Zaginiony skarb ukryty na oczach wszystkich
Styl cosmatesque. Tajny pakt między Jerozolimą a Rzymem
Dlaczego to odkrycie zmienia naszą wiedzę o historii?
Bazylika Grobu Świętego w Jerozolimie to jedno z najbardziej przebadanych i obleganych miejsc na świecie. Każdego roku miliony pielgrzymów oraz setki zespołów naukowych mijają te same ściany, przekonani, że świątynia nie kryje już żadnych sekretów . Odkrycie archeologów z Austriackiej Akademii Nauk (ÖAW) oraz Izraelskiego Urzędu Starożytności (IAA) udowodniło dwa lata temu, jak bardzo się myliliśmy. W publicznie dostępnym korytarzu , oparta o ścianę, stała kilkutonowa kamienna płyta pokryta współczesnym graffiti. Gdy badacze postanowili ją odwrócić podczas rutynowych prac renowacyjnych, dokonali odkrycia, które wstrząsnęło światem nauki i historii.
Sensacja w Jerozolimie. Zaginiony skarb ukryty na oczach wszystkich
Odnaleziona płyta okazała się brakującym elementem największego znanego średniowiecznego ołtarza głównego , który został uroczyście konsekrowany 15 lipca 1149 roku . Data ta nie była przypadkowa – stanowiła dokładnie 50. rocznicę zdobycia Jerozolimy przez uczestników pierwszej krucjaty i ustanowienia Królestwa Jerozolimskiego, ważnego momentu w historii Jerozolimy .
Monumentalny ołtarz, o szerokości przekraczającej 3,5 metra, zachwycał podróżnych przez stulecia. Informacje o jego pięknie i unikalnych dekoracjach przewijają się w licznych relacjach pielgrzymów z XVI, XVII i XVIII wieku. Jednak w 1808 roku w romańskiej części bazyliki wybuchł katastrofalny pożar . Od tamtego momentu ołtarz uznawano za bezpowrotnie utracony. Jak się okazało, przetrwał on kataklizm, lecz został niefortunnie obrócony zdobioną stroną do ściany i porzucony w bocznym korytarzu. Przez ponad dwa stulecia tysiące turystów bezwiednie mijało bezcenny zabytek, zostawiając na jego odwrocie podpisy i napisy.
Styl cosmatesque. Tajny pakt między Jerozolimą a Rzymem
Dla historyków sztuki i archeologów kluczowym elementem odkrycia są geometryczne ornamenty i nacięcia widoczne na przednim panelu. Pozwoliły one zidentyfikować technikę wykonania jako styl cosmatesque (kosmatycki). To unikalna, niezwykle misterna metoda zdobnicza, polegająca na układaniu skomplikowanych mozaik z drobnych fragmentów szlachetnego marmuru, porfiru oraz kolorowego szkła.
Co najistotniejsze, w średniowieczu technika ta była pilnie strzeżoną tajemnicą cechową, stosowaną niemal wyłącznie przez rzemieślników w Rzymie pracujących na bezpośrednie zlecenie papieża . Poza granicami Italii rzadko spotyka się tak zaawansowane realizacje tego stylu (jednym z nielicznych wyjątków jest opactwo westminsterskie w Londynie). Obecność tak okazałego ołtarza kosmatuskiego w Jerozolimie stanowi niepodważalny dowód na bezpośrednie zaangażowanie Stolicy Apostolskiej w legitymizowanie władzy krzyżowców na Ziemi Świętej. Papież wysłał najlepszych rzymskich mistrzów, aby swoim kunsztem uświetnili najważniejsze sanktuarium chrześcijaństwa i zamanifestowali tam wpływy Kościoła rzymskokatolickiego.
– To niewiarygodne. Ten ołtarz przecież pozostawał w zasięgu wzroku tysięcy pielgrzymów i turystów każdego dnia . Fakt, że coś tak ważnego mogło pozostać niezauważone w tym miejscu przez tak długi czas, był zupełnie nieoczekiwany dla wszystkich zaangażowanych w tę sprawę – mówi Ilya Berkovich z Austriackiej Akademii Nauk.
Dlaczego to odkrycie zmienia naszą wiedzę o historii?
Wykopaliska prowadzone w ostatnich latach pod posadzką świątyni (kierowane m.in. przez prof. Francescę Romanę Stasollę z rzymskiego Uniwersytetu La Sapienza) regularnie dostarczają dowodów na to, jak wielowarstwową strukturą jest Bazylika Grobu Pańskiego . Odkrycie ołtarza krzyżowców niesie za sobą trzy kluczowe implikacje naukowe:
Weryfikacja źródeł pisanych – Odkrycie materialnego obiektu potwierdza precyzję średniowiecznych kronikarzy oraz pamiętników pielgrzymów, których opisy często traktowano jako przesadzone.
Nowe światło na sztukę krzyżowców – Dotychczas uważano, że kultura materialna Królestwa Jerozolimskiego była miksem stylów lokalnych i francuskich. Obecność rzymskiego ołtarza dowodzi silniejszych, bezpośrednich powiązań artystycznych z centralną Italią.
Analiza geopolityczna średniowiecza – Pokazuje, jak sztuka i architektura sakralna były wykorzystywane jako potężne narzędzie propagandy politycznej i religijnej w basenie Morza Śródziemnego .
Zabytek zachował się w około dwóch trzecich swojej pierwotnej okazałości. Centralnym motywem dekoracyjnym jest tzw. quincunx – kompozycja złożona z pięciu okręgów połączonych przeplatającą się wstęgą.
W teologii epoki krucjat symbolizowało to pięć ran Chrystusa oraz odnosiło się bezpośrednio do herbu Królestwa Jerozolimskiego (krzyża jerozolimskiego). Obecnie, dzięki współpracy międzynarodowych zespołów, trwa proces cyfrowej rekonstrukcji obiektu, co pozwoli przywrócić ten liturgiczny i historyczny klejnot do dawnej świetności bez naruszania jego struktury.
Źródła : Austriacka Akademia Nauk , Israel Antiquities Authority (IAA), The Times of IsraelBiblical Archaeology Society
Nasz ekspert
Jakub Rybski
Dziennikarz i reporter, miłośnik kina niezależnego, literatury, ramenu, motocykli i dobrego rocka. Wcześniej związany z telewizją TVN24, obecnie pracuje w RMF FM. W National-Geographic.pl pisze regularnie o historii, nauce i przyrodzie. Publikował m.in. w „Viva! Man” i „National Geographic Traveler”.
Czy słynne miejsca kultu są wystarczająco badane przez naukowców?
Komentarze
Brak komentarzy
Komentarze
Jeszcze nikt nie skomentował — napisz pierwszy 👇
Brak komentarzy. Bądź pierwszy!