Petroglify dowodzą: skandynawscy żeglarze dopływali do Hiszpanii 3000 lat temu

Pełny tekst

Archeolodzy z Uniwersytetu w Durham przeanalizowali petroglify z epoki brązu – naskalne rzeźby statków – zachowane na 12 stanowiskach w północno-zachodniej Iberii (dzisiejsza Hiszpania i Portugalia). Jak wynika z badań opublikowanych w czasopiśmie „PLOS One”, zestawienie iberyjskich znalezisk z udokumentowaną sztuką naskalną południowej Skandynawii (Dania i Szwecja) dostarczyło bezpośrednich dowodów na istnienie prehistorycznej sieci żeglugowej łączącej te odległe regiony . Hiszpanię regularnie odwiedzali skandynawscy żeglarze .

Niezwykły transfer technologii po Atlantyku

Archeolodzy wykorzystali wysoce szczegółowe skanowanie trójwymiarowe i modele przestrzenne iberyjskich rytów – wszystko po to, by dostrzec detale ukryte przez mrok dziejów i niewidoczne gołym okiem. Wyniki okazały się fascynujące . Statki uwiecznione na hiszpańskich i portugalskich skałach dzieliły ze skandynawskimi jednostkami uderzająco podobne cechy konstrukcyjne.

Identyczne okazały się między innymi zdobienia dziobu i rufy (przypominające ptaki oraz formy w kształcie litery „S”) , a także precyzyjnie odwzorowane olinowanie, systemy wioseł i elementy przypominające żagle. Na podstawie tych podobieństw naukowcy wydatowali iberyjskie rzeźby na lata 1300–800 p.n.e. , co idealnie pokrywa się chronologicznie z okresem największego rozkwitu skandynawskich technologii morskich.

Bez względu na to, czy petroglify te rzeźbili rdzenni, iberyjscy mieszkańcy adaptujący nordyckie innowacje, czy też odwiedzający te tereny skandynawscy żeglarze – dowodzi to istnienia niezwykle rozległej sieci żeglugowej. Obejmowała ona tysiące kilometrów surowych wód Oceanu Atlantyckiego , wyprzedzając podróże wikingów o niemal dwa tysiąclecia.

Więcej niż tylko środek transportu

Rozwój tych szlaków nie był przypadkowy. W epoce brązu wybrzeża Atlantyku stanowiły kluczową arterię handlową , którą transportowano cynę i miedź – kluczowe surowce do produkcji stopu dającego nazwę całej epoce. Badacze z Durham podkreślają jednak, że łodzie uwiecznione na skałach miały znaczenie nie tylko logistyczne.

Znakomita większość zidentyfikowanych w Iberii petroglifów została celowo wyryta w krajobrazach morskich – w miejscach, z których roztaczał się widok na rzeki, zatoki lub otwarte morze. Co więcej, w pobliżu wyrytych kadłubów naukowcy zidentyfikowali wyraźne elementy kosmologiczne, takie jak krzyże słoneczne . Są bardzo charakterystyczne dla staronordyckiej ikonografii. Dowodzi to, że wraz z wiedzą inżynieryjną, prehistoryczni żeglarze przenosili na ogromne odległości również swoją mitologię i wierzenia , czyniąc ówczesną Europę o wiele bardziej połączonym i wielokulturowym światem, niż kiedykolwiek przypuszczaliśmy.

Źródło: PLoS One

Nasz autor

Jonasz Przybył

Redaktor i dziennikarz związany wcześniej m.in. z przyrodniczą gałęzią Wydawnictwa Naukowego PWN, autor wielu tekstów publicystycznych i specjalistycznych. W National Geographic skupia się głównie na tematach dotyczących środowiska naturalnego, historycznych i kulturowych. Prywatnie muzyk: gra na perkusji i na handpanie. Interesuje go historia średniowiecza oraz socjologia, szczególnie zagadnienia dotyczące funkcjonowania społeczeństw i wyzwań, jakie stawia przed nimi XXI wiek.